IJskoude vrieslucht en geen wolkje aan de hemel. In de krant lees ik dat het vandaag ‘Blue monday’ is. De meest deprimerende dag van het jaar, citeer ik de krant, die verder vermeld dat het ‘een verzinsel is van de Britse psycholoog Cliff Amall’. Die bedacht een formule, waarin hij gegevens stopte over het weer, schulden en salaris, en waaruit hij vervolgens concludeerde dat de meeste mensen zich op de derde maandag in januari neerslachtig voelen.
Blauwe maandag dus vandaag. Ik kijk naar buiten, voel hoe ik me voel en schat in of ik bij ‘de meeste mensen’ hoor, of dat ik buiten die statistiek val. Meteen schiet me een zin te binnen die ik eerder las op Facebook: ‘Neem het leven niet te serieus, je overleeft het toch niet’. Dat ik daar meteen aan moet denken, terwijl ik probeer in te voelen hoe het zit met mijn ‘neerslachtigheid’, zegt dat iets? Is humor of sarcasme het rookgordijn voor neerslachtigheid?
Wel een intrigerend woord, trouwens. Neerslachtig. Het is afgeleid van het verouderde woord ‘neerslacht’, wat ‘het neerslaan’ betekent. Met de toevoeging ‘-ig’ wordt het omschreven als ‘erg somber zijnde’. Eén synoniem wordt er van gevonden: Moedeloos. Maar neerslachtigheid komt wel als synoniem terug bij een groot aantal andere trefwoorden. Droevig, lusteloos, bedrukt, droefgeestig, gedrukt, depressief, droef, mistroostig, down, somber. Elk trefwoord heeft vervolgens weer z’n eigen synoniemen. Daar gaan we.
Ja, het is nogal wat, dat je kunt zijn op deze maandag in januari. Zet je schrap: Bedroefd, beroerd, malheureus, melancholiek, naar, naargeestig, ongelukkig, smartelijk, teneergeslagen, treurig, triest, verdrietig, zwaarmoedig, lusteloos, apatisch, energieloos, futloos, hangerig, indolent, lamlendig, mat, melig, ongeanimeerd, onverschillig, passief, slap, traag, bekommerd, bezwaard, sip, stilletjes, morose, ontmoedigd, versaagd, nors, pessimistisch, stuurs, tobberig, vreugdeloos, zwartgallig, melancholisch, gedeprimeerd.
Je zou zo de neerwaartse spiraal ingezogen kunnen worden door al die triestigheid… Dus dan toch maar snel weer even naar buiten gekeken. De lucht is gelukkig nog steeds stralend blauw. Gisteren werd me de laatste kans geboden om een annuleringsverzekering af te sluiten voor ons bezoek aan Noorwegen, maart aanstaande. ‘Laatste kans’. Het stond er werkelijk bij. Alleen daarom al stootte het aanbod me af en heb ik er niet op gereageerd. Vanochtend dacht ik daar even aan terug en wist niet zeker of ik er goed aan had gedaan. Je weet tenslotte maar nooit…
Twijfel. Ik zie het niet terug bij alle synoniemen. Of angst. Terwijl heel veel misschien juist wel daarop is terug te voeren. En als dat inderdaad zo is, is het dan denkbaar dat je die angst zou kunnen loslaten? Zodat je minder hoeft te twijfelen of je je neerslachtig voelt, omdat het toevallig de derde maandag in januari is. Loslaten ook, omdat het gegeven dat je ‘het toch niet overleeft’, juist alle tijd die daaraan voorafgaat, serieus belangrijk maakt. Geen twijfel mogelijk. Ook op andere dagen in de week kan het vriezen, terwijl toch de zon schijnt.
Ik moet alleen nog even ‘indolent’ en ‘morose’ opzoeken, voordat ik vanmiddag ga hardlopen…
Vijfhonderd aanwezigen. Misschien wel meer. Volop aandacht voor de nieuwjaarsreceptie van Horst aan de Maas, die dit jaar gecombineerd was met de aftrap van het jubileumjaar van ‘800 jaar menskracht’ in dezelfde gemeente. De ontvangst door gemeentebestuur en stichtingsbestuur van HadM800 was al hartelijk. Maar vanaf het moment dat de toegang naar de ‘theaterzaal’ in de Mèrthal was geopend, werd het welkom historisch, door de daar in twee rijen opgestelde schutterij St. Lucia. Hun vaandel getuigde trots van het oprichtingsjaar 1479. Weliswaar nog geen 800 jaar geleden, maar toch.
Na de nieuwjaarsrede van burgemeester Ina Leppink-Schuitema werden de filmbeelden van Tim Flentge vertoond. Hij had 16 kerken met een drone gefilmd en het specifieke klokgelui vanuit de torens in beeld en geluid gevangen. Indrukwekkend, hoe meteen de verschillende klanken van elk dorp, aan elkaar verbonden, een prachtig geheel vormden. Haarscherpe beelden en een eigen geluid van elk dorp, dat samengebracht in een compilatie, een prachtig harmonieus samenspel opleverde. 
Voorzitter van de stichting HadM800, Arie Stas, gaf woorden aan dat gevoel van eenheid en eigenheid en de relatie met verbinding en gezamenlijkheid. ‘8 eeuwen menskracht’ heeft ons gevormd tot een gemeente waarin eigenheid en eenheid juist gezamenlijkheid en verbinding versterken. Het komende jubileumjaar 2019 gaat daar vele voorbeelden van laten zien, die ieder op hun beurt weer de potentie in zich hebben om versterkend door te werken op de jaren daarna. Dromen kunnen waar worden. In de clip van Hub en Hay werd die kerngedachte op fenomenale wijze verwoord, verbeeld en muzikaal vertolkt.
Allereerst over de verbeelding. De jonge acteurs Tijmen Geurts en Rens Gommans, die Hub van Doorne en Hay Peeters in hun jeugdjaren speelden, heb ik vóór de clip begon, op het podium gevraagd. Onvoorbereid op wat hen te wachten stond, gaven ze enthousiast gehoor aan mijn verzoek. Hun antwoorden op mijn vragen over hun bijdrage aan de clip waren ontwapenend. Het was juist hun korte uitleg van de dromen van Hub en Hay die boekdelen sprak. Want het was hetzelfde jeugdige enthousiasme dat doorklonk in hun antwoorden. Dezelfde twijfel soms, maar ook dezelfde drive waarmee zij de uitdaging aangingen om te gaan acteren. Dezelfde voortvarendheid en lef om nu ook weer op het podium te verschijnen. Al die eigenschappen moeten Hub en Hay ook hebben gehad, elk op hun eigen manier. Het publiek gisteren voelde dat ook. Het grote applaus, nog vóór de clip begon, was een pleidooi voor het nu en voor de toekomst.
Gouverneur Theo Bovens was de derde spreker van de avond. Zijn bijdrage over de klok van Hay Peeters heb ik ervaren als van een uitzonderlijke klasse. Een mooiere inleiding had er niet kunnen worden gegeven aan het pronkstuk van de Lottumse klokkenmaker, die nooit klokkenmaker mocht worden, maar zijn droom na zijn pensionering toch nog gestalte had gegeven. Erik Elbers, de kleinzoon van Hay Peeters, en José Vercoulen, de dochter van Hay Peeters, moeten in de woorden van de gouverneur hun opa en vader hebben herkend. De onthulling van de klok was de kers op de taart. Het feit dat de klok een jaar lang in het gemeentehuis van Horst aan de Maas een prominente plek krijgt, is een postuum eerbetoon aan Hay Peeters. Maar tegelijk ook een oproep aan iedereen om dromen te blijven verwezenlijken. Elke minuut van de dag en alle maanden van het jaar. De klok van Hay Peeters geeft dat aan.
De traditionele nieuwjaarsconference van Sacha van de Ven en Marc Joosten, op tekst van Ger Gubbels, vormde het afsluitende programma-ondereel. Het jaar 2018 werd op een cabareteske manier terug in de herinnering geroepen. Herhaaldelijk applaus gedurende de conference, ten teken dat ook nu weer juiste tonen werden geraakt. Het was een mooie opmaat naar de afsluitende toost, waarin alle aanwezigen elkaar het allerbeste zouden wensen voor het jubeljaar 2019. De prosecco werd uitgedeeld, maar niet nadat ik de ‘niet-prosecco-drinkers’ had geattendeerd op het speciale HadM800-bier en de speciale HadM-800 wijn, die er na afloop van het officiële deel kon worden geproefd. In de tijd die het uitdelen van prosecco aan 500 aanwezigen in beslag nam, volgde nog een allerlaatste verrassing.
Het waren 111 kleine kunstwerkjes die net voor de toost werden onthuld, door de organisatie van de Horster Kwis. Een bonte verzameling gedetailleerde stillevens over Horstaandemaas800, maar tegelijk ook over de veelzijdigheid van Horst aan de Maas zelf. De toost, die werd uitgesproken door burgemeester Ina Leppink-Schuitema, was het startschot voor een spontane bezichtiging van zowel die kunstwerkjes, als ook van de klok van Hay Peeters. Fotografen dromden samen op die plek. Tijmen en Rens, verkleed als Hub en Hay, stonden als een soort trotse bewakers bij de klok. Flitslichten gingen af. Beelden werden vastgelegd. De klok tikte onverstoorbaar door terwijl ik Hub en Hay weer zag terugkeren als Tijmen en Rens. Klaar om hun dromen over de toekomst na te jagen, maar vooral ook genietend van het moment. Net zoals 8 eeuwen geleden zoveel mensen vóór hen dat ook hadden gedaan. Gedroomd en genoten. Het voelt goed om van zoveel menskracht gisteren en nu sprekende getuige te zijn.
Geert van den Munckhof 