bloemen, vlinders,
rondom prachtig
wilde tuin
godallemachtig
de vlinders kussen
duizend bloemen
het is te mooi
om te benoemen
een prima plek
om te verblijven
en met respect
over te schrijven
rondom raast heel
de wereld door
terwijl ik hier
ook stilte hoor
Eergisteren zou mijn moeder 91 jaar zijn geworden. Toen ik daar die ochtend bij stil stond, realiseerde ik me dat ze op een paar jaar na bijna net zo lang dood is als dat ze heeft geleefd. Mei 1978 is ze overleden, ongeveer een maand voor haar 49e verjaardag. Ik was toen net 18 geworden. 42 Jaar geleden, afgelopen donderdag 9 juli.
Op diezelfde dag, in de vroege avond, hebben Dion Stoop en ik bij het houten beeld ‘Infinity’ een gedicht geplaatst, uitgestanst in staal. Het beeld is gemaakt door Roel van Wylick, die (zieke) bomen omtovert tot ware kunstwerken. Het beeld ‘Infinity’ staat bij de ingang van hospice Doevenbos. Een zieke eik leende daar zijn stam voor een tweede leven.
Bij dat beeld is dus nu mijn gedicht geplaatst. Speciaal gemaakt voor het Hospice en passend bij het beeld van het oneindigheidsteken. Maar toevallig nu net geplaatst op de verjaardag van mijn moeder. Ik hou wel van de symboliek en de samenloop van omstandigheden. Er zijn weinig jaren voorbij gegaan dat ik op haar verjaardag niet even aan haar gedacht heb. Maar nog nooit zijn mijn woorden op die dag in staal gevangen en bij de oneindigheid geplaatst.
‘Er is één lettertje niet helemaal gelukt’, vertelde Dion. Hij bedoelde dat de smalle dwarsverbindingen naar de binnenrondjes van gesloten letters overal heel verfijnd waren aangebracht. Op één lettertje na. Een ‘g’ miste z’n binnenrondje. Geen probleem. Met wat fantasie zou je er zelfs een 9 in kunnen zien. Één negen, tussen al die woorden. Van één en negen kun je ook het getal 91 maken. Ja, ik hou wel van de symboliek en van de samenloop van omstandigheden. Omdat ze jarig had kunnen zijn en 91 zou zijn geworden… het gedicht ook voor haar
de eindigheid voorbij
waar tranen
kunnen drogendaar vliegt een duif
van jou naar mij
tot achter regenbogen
daar waar de zon
de regen raakt
zal ik nog naar je kijkenoneindig ver
maar toch dichtbij
tot waar mijn ogen reikenvan her naar der
van jou naar mij
oneindig ver
en nooit voorbij
fishermens’s friend en avondzon
één uur, dan zakt die achter bomen
ik voel de koelte in mijn keel en
een traantje langzaam boven komen
‘och, sterk spul hè’, denk ik onterecht
en jaag een bromvlieg van mijn been
de koelte in mijn keel trekt weg
maar om die traan kan ik niet heen
toch, vóór dat die mijn oog verlaat
word ik getroost met mijn verdriet
brengt elke vlieg een boodschap mee:
op deze plek, daar huilt men niet…
hun aantal groeit met de minuut
overtuigend zijn ze, en met veel
ik glimlach, en heel resoluut
verdwijnt de koelte in mijn keel
vliegensvlugge therapieën
bij veel doktoren onbekend
masseren honderd pootjes knieën
in avondzon, fishermen’s friend…
Soms komen dingen samen en dan moet het zo zijn.
Afgelopen vrijdag zat ik hier. Op het bankje onder de oude eik. Zoals altijd eerst de serene rust en de relatieve stilte in me opnemend. Het wuivende koren waar ik de laatste weken op uitkeek, was gemaaid. Hoe zou het met Hanni zijn, vroeg ik me af.
Gistermiddag, op zondag, ben ik weer naar het bankje gefietst. Hetzelfde mooie zomerse weer. In die sfeer de eerste regels van een gedicht op digitaal papier gezet. Het pad, dat langs eik en kruisbeeld loopt, ter inspiratie. Stoeien met woorden, die soms vanzelf komen, maar ook vaak wat weerbarstig zijn en niet meteen willen zeggen waar ze voor staan. Dan is het goed om het even te laten. Zeker wanneer je dochter belt of je bij Passi een ijscoupe warme kersen wil komen eten. Soms komen dingen samen en dan moet het zo zijn.
Bij Passi heb ik desgevraagd Pip en Thea laten lezen wat er tot dan toe op papier was gekomen. ‘Ik moet er nog wat mee’, vertelde ik hen. En ik nam me voor om er s’ avonds of op mijn vrije maandag verder naar te kijken. Diezelfde avond viel er een kaart in de bus. Een kaart, met op de voorkant een foto van het pad naar huis Ten Brink. En in de kaart een gedachtenisprentje, waar Hanni op datzelfde pad stond, de camera inkijkend.
Hanni bleek vrijdag te zijn overleden. Morgen wordt ze in besloten kring begraven.
Nu zit ik er weer. Het gele stoppelveld steekt mooi af tegen het groene weiland dat er voor ligt. Wolken zie ik als grote lichte vlekken op me af komen, aaiend over het pad en over het geel en groen. De regels waar ik zondagmiddag nog niet meteen van wist waar ze voor stonden, hebben nu een bestemming gekregen. Ze zijn voor Hanni en voor iedereen die haar vanaf nu in gedachten met zich meeneemt. Voor Walter, Stefan, Guido, hun aanhang en kinderen. Voor de familie en haar vele vrienden en bekenden. Soms komen dingen samen en dan moet het zo zijn. Waar we ook lopen en welk pad we ook gaan…
het karrenspoor doorsnijdt
de schaduw van de eik
het oude pad loopt wijd
trekt eeuwen al bekijk
de wind, de zon, de wolkenlucht
de bloemen en het gras
een eeuwigheid in vogelvlucht
waar zij heel even was
een fractie deelgenoot te zijn
van alle tijd op aarde
dat lijkt zo nietig en zo klein
maar is van grote waarde
de zon, de wind, die weten dat
die zien het grote wonder
één steentje op het oude pad
maakt héél het pad bijzonder…
Op de T-splitsing van de Dr. Droesenweg en de weg naar Meterik. De picknicktafel onder drie bomen. Heel goed kijken waar ik kan gaan zitten, want zo goed als de hele tafel en bank zit onder de -gelukkig opgedroogde- vogelpoep. Onder de tafel wat ingedeukte lege blikken en sigarettenpeuken. Er zijn blijkbaar meer mensen die het plekje zonder poep hebben gevonden.
Ik laat de vogelpoep en de troep voor wat die is en wil het eerstvolgende benoemen dat in me opkomt: Willem Engel. Wát een zelfgenoegzaamheid in dat gezicht toen hij na het kort geding naar buiten kwam. Zijn fans zongen hem toe. ‘Willem bedankt, Willem bedankt’ en hij kreeg volgens mij ook nog bloemen. De demonstratie op het Malieveld mocht niet doorgaan, maar de aanklacht tegen de staat, dat had hij toch maar mooi voor elkaar gekregen.
En het voelde goed bij de fans. Willem verwoordde precies wat iedereen dacht. De regels moesten overboord. De staat wist er niets van. Het was allemaal doorgestoken kaart. Die anderhalve meter had geen enkele zin en eigenlijk moest alles anders dan dat er tot nu toe was beweerd. Maurice de Hond had het ook gezegd en Willem was het daar roerend mee eens. En andersom. Want zij wisten het beter. Maurice en Willem, de Messias van #viruswaanzin.
Wát zij wisten, dat wist de PVV en FvD ook. Meerdere malen tijdens kamerdebatten, hekelden zij het beleid van de regering. Zij waren de zelfbenoemde stem van het volk. En dat volk wilde anders. Baudet met zijn kenmerkende, nét zo zelfgenoegzaam lachje als Willem en Wilders met zijn diep ingesleten, getergde blik. Zij wisten het. Het volk, waar zij voor stonden, wist het. Alleen de regering, die wist het niet en -o Holland let op!- die wilde het zelfs niet weten.
De petitie van stichting #viruswaanzin werd blijkbaar door meer dan een half miljoen mensen ondertekend. En duizenden mensen hebben volgens Willem gedoneerd aan de stichting, zodat ‘er wel duizend keer een kort geding kan worden aangespannen’. Nodig, vindt Willem, ‘want de strijd kan nog wel twintig jaar duren’. Willem is op een missie. En hij heeft de Hollandse wind mee. En de hooligans, maar die organiseren zich zelf. Hoewel sommigen de petitie misschien ook wel ondertekent hebben.
Twintig jaar…
Hoe lang zou het duren voordat vogels een picknicktafel volledig hebben ondergescheten?
Denken dat het anders is dan wat anderen denken. Niet alleen het gevoel hebben, maar ook zeker weten dat het anders moet dan anderen denken. En dat gevoel van zekerheid dan omzetten in anders doen dan anderen doen. In de hoop dat die anderen dan gaan denken dat het anders is dan zij in eerste instantie dachten. En hopelijk anders gaan doen dan dat ze deden.
Er zit een volgorde in het bovenstaande. Het begint ergens mee en dan komen er reacties. Laat ik de coronacrisis als actueel voorbeeld nemen. Toen die begon volgden er maatregelen. Afgekondigd door mensen die het op dat moment voor het zeggen hadden. En iedereen vond er wat van, maar deed over het algemeen wat er werd afgekondigd. Want er was, voor zover dat mogelijk was, over nagedacht.
Totdat het wat langer ging duren en er meer tijd was om na te denken. Toen gingen er stemmen op dat het misschien wel anders was dan wat aanvankelijk werd gedacht. Het gevoel werd zekerheid en men ging anders doen dan wat anderen deden. Want de anderen hadden ongelijk en dat moest worden veranderd. Want de anderen zeiden niet wat anderen wel zeiden en dat maakte de anderen verdacht.
Actie. Demonstreren. Laten zien aan de anderen dat je er anders over denkt. En jij niet alleen. Heel veel anderen. Maar dan verbieden de anderen dat. En weer anderen doen niet mee. Omdat ze vinden dat dat op basis van de eerder afgekondigde maatregelen niet veilig is. Maar jij vindt juist dat het anders is. Een kort geding moet uitkomst bieden, maar de rechter geeft de anderen gelijk. Dus kiest hij partij voor de anderen. Dat schiet niet op.
Het moet anders. De anderen doen het verkeerd en er is niemand anders dan jij, samen met heel veel anderen, die het wel goed doen. Dus wat moet je dan. Je hoort niet bij de anderen want jij denkt anders. Vind ook dat de anderen anders moeten denken. Dus je denkt na hoe het nu anders moet. Omdat je denkt dat die anderen daar niet over nadenken. Die anderen gaan er niet uitkomen. Jij wel, want jij hoort bij die anderen.
als jij denkt
dat het anders moet
dan doet de ander
het niet goed
omdat je anders
bent dan zij
hoort elke ander
er niet bij
iedereen is anders
anders dan iedereen
hoor je bij de anderen
juist dan ben je alleen
zoek het niet
in het verschil
zoek naar wat
je samen wil
de witte bloem die wuift
in schoonheid naar het gras
alsof de plek waar dat ze bloeit
er voorbestemd voor was
er staan er zo nog heel veel meer
te onpas en te pas
net of dat op elke stek iets groeit
waar het voorbestemd voor was
op en in en naast elkaar
een kleurrijk samenspel
omdat het altijd al zo was
kan dat bij witte bloemen wel
Hemelsbreed zal het zo’n vijfhonderd meter zijn. Van de plek waar ik nu zit tot het huis waar ik vroeger menige avond heb doorgebracht. Op het eind van mijn middelbare schooltijd was ‘huis ten Brink’ de plek waar we samenkwamen. Waar we naar muziek luisterden en ieder op zijn of haar manier, mede dankzij die plek, mét elkaar groeiden in het leven. Ik herinner me het grote examenfeest, dat we met z’n achten gaven. Vier waren er geslaagd en vier niet. Ik hoorde bij de laatste groep.
Er kon veel op die plek. Zo nu en dan waren we live getuige van het opzoeken van grenzen, wanneer vader Ten Brink met één van zijn zoons, Stefan, Maurits of Guido, in discussie ging over hoe de gemaakte afspraken nu eigenlijk geïnterpreteerd moesten worden. Ik kan me niet herinneren dat ik moeder Ten Brink die rol ooit heb zien nemen. Haar associeer ik meer met de momenten waarop we in de keuken welkom waren en samen wat mochten eten. En dat haar zoons haar volgens mij ook vaker aanspraken met haar voornaam: Hanni.
Nu, op zo’n vijfhonderd meter afstand hemelsbreed, weet ik dat zij in datzelfde huis ernstig ziek is. Weet ik dat haar kinderen haar in deze periode begeleiden. Veronderstel ik dat haar man haar mee verzorgd, met alle liefde en medische kennis die in hem is. Onlangs sprak ik Guido. En nog wat dagen eerder Jordi, die me vertelde over de speciale band die hij met haar had, vanwege hun gezamenlijke betrokkenheid bij het Huis van de Wijk in de Norbertusparochie.
Haar betrokkenheid. Hoeveel momenten waren het niet dat ik haar tegen kwam? Bij legio gelegenheden waar ik bijeenkomsten mocht presenteren, meestal met een maatschappelijk karakter. Hanni ten Brink liet daar op niet mis te verstane wijze keer op keer horen hoe ze over zaken dacht. Sociaal. Betrokken. Vader Ten Brink zag ik in diezelfde tijd vooral wanneer hij met vaste tred door Horst wandelde, in zijn eigen aanwezigheid en in gedachten verzonken.
Net als nu waarschijnlijk. Gedachten aan haar. Gedachten aan de momenten die ze samen beleefden. Gedachten aan Claudia, aan Judith en aan Maurits. Drie van hun kinderen waarvan het leven, in al zijn oneerlijkheid en hardheid, hen al afscheid van had laten nemen. Aan Marc, die een tijdlang letterlijk bij hen kind aan huis was, maar ook niet meer onder ons. Hoe zij, hij en Hanni, ondanks of dankzij, toch samen het leven bleven omarmen. Met Stefan en Guido en de mensen die hen lief waren.
Tot nu. Opnieuw een moment dat het leven en de tijd hun grillige kanten laten zien. Onontkoombaar. De tijd die hier vijfhonderd meter vandaan waarschijnlijk langzamer voorbij gaat, dan op andere plekken. Maar voorbij gaat ze. Naar een andere staat van zijn. Op weg naar een andere wereld, waar -wie weet- weer heel veel dingen samenkomen. Waar Claudia, Judith, Maurits en Marc missschien wel op haar wachten. Wie zal het zeggen. Het is haar gegund. Juist vanwege haar betrokkenheid en om wie ze is.
Zij was het die me ooit gezegd heeft dat ik een boek moest schrijven. In 2016 heb ik dat gedaan. De titel ‘Tijd heelt alle woorden’. Ondertitel ‘Troost en herkenning’. Als tijd alle woorden heelt, dan helen woorden misschien ook wel de tijd. Vandaar deze woorden voor haar en voor hen die haar straks in dit leven moeten missen. Maar tegelijk ook voor al diegenen die haar zometeen mogelijk weer gaan zien. Voor ons dus eigenlijk. Wie weet. Hanni…
De picknicktafel waar eerst vier mensen aan konden zitten, is vervangen door een twaalfszits-exemplaar. Er is een breed pad vlak langs de beek aangelegd, waar het eerst dichtbegroeid was. Toen had je alleen het smalle pad langs het water. Daar komen nu met een zekere regelmaat wandelaars, hardlopers of fietsers voorbij. Het wordt druk op jouw plekje…
Ik heb het idee dat er struiken zijn gerooid. Je plek is meer open geworden. Door de kastanjebomen druppelt er zonlicht op het frisse groen. Niet steeds, want voorbij waaiende wolken zorgen voor schaduw. De wind is vandaag nadrukkelijk aanwezig. Ik merk het vooral aan de hoeveelheid blaadjes en takjes op de tafel. Ook aan een te vroeg van de boom gevallen kastanje…
Te vroeg. Dat is het. Mensen gaan te vroeg. Of kun je dat niet zo zeggen en is alleen het tijdstip van vertrek op een ongelukkig moment gevallen. Vooral voor hen die achterblijven en nog alle tijd lijken te hebben. Vandaag in de Hallo opvallend groot het overlijdensbericht van Pieter Duijf gelezen. Stil van. Iemand die we vóór corona -toen je nog zomaar het café in mocht- regelmatig met zijn vriendengroep daar tegenkwamen. Niets aan de hand toen…
Het stemt tot nadenken. Het relatieve van tijd, die altijd door gaat, maar voor deze en gene toch ineens stil staat. Omdat eenieder van ons dat ooit heeft meegemaakt, gáát meemaken of juist op dit moment aan het meemaken is, is het goed om er even bij stil te staan. Of te zitten. Aan een tafel voor twaalf personen bijvoorbeeld, met uitzicht op druppels zonlicht in het groen.
Er valt een nóg jongere kastanje uit de boom. Door tijd en wind bepaald. Je hebt er niks over te zeggen…
de wind speelt
uren met de tijd
de tijd deelt
zon en regenen kwijt of
spijt of afscheid
daar kan de tijd
wel tegende tijd bepaalt
spelenderwijs
wanneer het licht is
wanneer grijsde tijd die weet
wat kleuren doen
verstopt in jong
kastanjegroenniets aan de hand
maar dat was toen
nu druppelt zonlicht
tussen groenen niemand
kan er
wat aan
doen…
heel plotseling
valt alles stil
net na
je laatste zucht
het aardse
met het hemelse
in een keer
overbrugd
zo ben je er
en zo niet meer
als strepen
in de lucht
begin wordt eind
de witte lijn
lost op
in vogelvlucht
al ben je daar
toch ben je hier
met steeds
een lijntje ingeplugd…
