Auteur: Geert van den Munckhof

aalle wört,
geschreve en gezagt
weide werrem
door de buüm di nacht…

di nacht daat geej oow
woonderlijk en zuutjes
inèns vur aaltied
doaoonder het gelagt…

oonder stralend
blauwe lôch
loëpend lang
aan oow gedôch…

aan elk stukske
daat geej maakte
aalle meense
die geej raakte…

oonder buüm
doa a gedôch
in stil verdreet
noa wört gezôch…

ut schonste is
daat geej die wört
aal joare ierder
het bedôch…

kleine stukskes
vaan dun hemel
waere nou door oow
na Hôrs gebroch…

GvdM | 010508

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ge op reis got um vergezichte te zeen, zidde daan –aas ge thoes blieft- alliën ma gezichte vaan dichtbeej?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ge veuraal en strandvakansie wilt hebbe, begint die daan aal aas ge mit dun auto pech kriegt op dun A73?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ge vur viefig euro en last-minute vakansie kunt boeke, is daat daan toch ni erg veul geld vur zoa efkes?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ge hiël duk en weekendje weg wilt, hedde da ni zaat aan enne kalender mit alliën werkedaag?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ge vur ut boeke vaan en reis nao Munckhof Reize got, wao motte daan hin aas ge neet zoë het?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas ik meej op vakansie ennen ontdekkingsreiziger veul, haaj ik daan ni gewoën baeter op de kaart motte kieke?

Waat ik meej aaltied aal heb afgevroagd:
Aas noa mien vakansie mien hoes grötter liekt, heb ik da ni proongeluk de sleutel vaan de bure gebroekt?

D’n alde Vôrs, di môs verneejd
‘ne groête Rolls woort veurgereejd…

Geert Görts di reep, ’daat g’ut ma wet,
De Vôrs di giêt mit vorstverlet’…

Doa stoong heej da, na vieftien joar
Briëd op de buun. gemood waat zwoar…

De vaere vloge in ut roond,
hoep, vaan de muts, tjoep, oêt de koont…

‘t gebeurde has, in ienem oam
D’n alde ging, de joonge kwoam…

Nag efkes zwaaide heej na Hôrs,
Toen waas ie weg, d’n alde Vôrs…

Heej waas gen Vôrs mier, zoê inens
Na vieftien joar, gewoên wer mins…

Genne langer daan Primus, klasse man
Enne…na vieftien joar, is Iemus pas bovve Jan…

GvdM

Kende geej ze? Vertaalsites ôp internet? Doa kunde gemekkelijk vaan de iene taal noa de andere loate vertale. Gewoën intype en daan op de knop ‘translate’ doowe. Aas daat lastig is, motte ierst ‘translate’ intype. Da zidde, mit waat plare, daat daat ‘vertale’ beteikent. Aas daat gelukt is, daan kunde ut.

Umdaat de vastenoavend ellekes kier mier meense boete Hôrs trekt, heb ik en paar vur de hand liggende zinnekes alvas in drie tale vertaald. Kaan hendig zien…

Zoë, loat de vastenaovend ma kome. Oof ge nouw in Grubbevôrs, Hôrs of in de Miëterik ziet, ge kunt oow ovveraal redde. Ik wet nag ni good ôf ge dees vertalinge ok zoê ma in Tiendere, Swolge ôf Mieldere kunt gebroeke. Meense mit hesjes zuije waal us en gans andere taal kunne spraeke. Vurraal ovverdaag môtte doa raekening mei halde. ’s Oaves zidde die toch ni. In Zerum, Kroënenberg en Eversoord kaan ut niks schille. Doa kunde zegge waat ge wilt. Ok aal snappe ze ut, daan nag doon ze gewoën euren eige zeen. Misschien kunde ut best ierst ma efkes gewoën en pilske same dreenke, zoonder waat te zegge…

GvdM

En laeg wit blaad
Ik wet ut ni
Hoe môt ik nou beginne?

Ut wuurt aal laat
Ik red ut ni
Dur schuut meej niks te binne

Nag ma twië daag
Vort giet de klok
En ik ka niks verzinne

Aas ik ni slaag
Dit schrieversblok
Hiel gauw te ovverwinne,

Da keumt dur ma niks…
GvdM

Daan hedde niks aan en glaas
Aas ge eur vrogt waat ze wil dreenke
En ze zaet daat ze gennen dôrs haet…

Daan hedde niks aan en bootterham
Aas ge eur vrogt waat te smaere
En ze zaet daat ze gennen hoonger haet…

Daan hedde niks aan enne loêsie
Aas ge eur vrogt hoe laat ut is
En ze zaet daat ze gennen tied haet…

Daan hedde niks aan en potloêd
Aas ge eur vrogt waat op te schrieve
En ze zaet daat ze gen zin haet…

Daan hedde niks aan en werme deake
Aas ge eur vrogt of ze ut kald haet
En ze zaet daat ze gennen ozel liejt…

Man, man, man,
Gennen dôrs, gennen hoonger,
Gennen tied en gen zin…
Schei toch gauw oet!
Waat ennen ozel…

(…ut is ok aal laat zaat….)

Waat is daat toch mit dun tied?
We kriege steeds mier middele um sneller te laeve. Via internet kunde de boëdschappe bestelle beej Vershuys.com. Die kome ut grei thoes brenge. Zò vers, daat ut, toen geej bestelde, nag ni geplukt kôs zie. In dun tied daat ge neet naar de weenkel hooft, kunde moei via de gementelijke website oow oetreksel vaan ut geboarteregister opvroage. Umdaat daat zo mekkelijk giët, vrogde dur ok ma gelijk en bewies vaan good gedraag beej. Ge wet noeit woa daat good vur is. Umdaat ge toch op internet ziet, kiekte oow banksaldo effe noa en sloete die reisverzekering vast af, die ge ovver drie waeke toch nuudig het. Zoë, daat schilt wer ennen hoëp tied, denkte da. Kiek, en doa giët ut fout. Want ondertusse haet Leon Litjens drie twitterberichte ut worldwideweb igeslingerd. Haet Roy Bouten en Thijs Coppus doa vaanoet Maastricht aal twie kier op gereageerd en, en doa giet ut um, hedde geej daat zelf ok aallemoal gelaeze. Beej blieve, is in dezen tied namelijk ut credo. Op joetjoeb haet di joong oet de Melderse wer en geweldig filmpke weggezatte vaan Bob Segal di plat melders proat. Geweldig. Motte gezeen hebbe. De webcams op de iesbaan loate oow thoes meigeniete vaan waat dur doa gebeurt. Hoofde ga ni mier vur te goan schaatse. Ut wuurt oow de hoeskamer igebrocht. En daan hebbe we den tillevisie nag ga neet ens agehad. Want ok doa goan ze dur vanoet daat ge eigenluk gennen tied het um te kieke. Beej ‘de werreld dreijt door’ deure items noeit langer daan anderhalve minuut. Liedjes nag korter. Beej ut neejs make ze de items zò lang aas daat oonderzeuk het agetoend, daat weej ut nag kunne bevatte. Beej andere neejszenders doon ze daat ok, ma doa loate ze ok nag ennen ‘tickertape’ meiloëpe. Daan kunde alvast zi waat ge gemist het of nag got misse. Hoewaal, ok doa is iets vur bedôcht. ‘Oetzending gemist’. Vaan gister make we net zo mekkelijk wer vaandaag. Weej wille gaer speule mit dun tied en doa speult vervolges de mèrt wer feilloos op i.
Ik goj ni zegge of daat aallemoal good of fout is. Ik duj dur zelf gewoën a mei. Heb net nag getwitterd aan iemus deen ierst en verhaaltje twitterde en ut doanoa pas, ok via twitter akondigde, of daat nou waal zon gooj volgorde waas. Ik kreeg metien ennen ‘tweet’ terug, woarin heej meej bedankte vur dun tip. Kiek, zoe kunde mekaar ok helpe, mit de neeje communicatiemiddele. Ma ut guft ok waal soms stof tot noadenke. Nim beejveurbield vastenaovend. Aas ge doa tied in zut wille winne, daan zien dur waal wat meugelijkheden huur. Ién groët fiest, woa 16 preense oetkome, gekoppeld aan íen groëte preensereceptie. Daat schilt vieftien daag. Ut gekke is daat vur de vastenaovend zelluf nag aaltied maa drie daag stiet. Zuij daat en gaat in de digitale mert zie, um doa ‘Vastenoavond gemist’ vur op te zetten. Filmkes die oow loate kieke of ge oow dun oavend durveur ok good geamuseerd het?

Doa haadde vroeger aallemoal genne last va. Ut snelle medium internet maakt gebroëk vaan dezelfden tied aas daat weej vroeger haaje. Net zo good minuten vaan 60 seconden en oore van 60 minuten. Alliën gebeurt doa veul mier teggeliek i. Mei effe stilstoan en ‘s um oow hin kieke is da ga ni zo slèch. Ni te lang, want oewië… Ik zeej daat ut aal ien oor is en ik moot dit stukske nag beej Ger ilevere. De ‘doei-lien’ verstriekt vaandaag. Ma gauw… Zuij Ger ok op Twitter zitte? Straks ‘s effe zeuke. Ierst dit afmake. Gelukkig kaan ik ut maile…

GvdM

Ut is dun tied vaan ut joar. Vlak vur alt ôp neej scheete dur nag waal us waat doonkere gedachte door de kop. Ut is òk vroeg duuster, dus doa kaan ut òk waal a ligge. Ma waat ut òk zuij, ik erger meej daan aan dinge, woa ik meej normaalgesproake niks vaan a zuij trekke. Ge môt dur ovver proate, wuurt meej door meense ageroaje, die ik waal môt en die ut good mit meej veur hebbe. Alè da.

Ut zien de waerwaarschuwinge vaan de KNMI. Man, man, man. Wannier is daat begôs, daat die meine daat weej allemoal ni wies zie gewoare? Boete leet oaveraal zo’n tweentig centimaeter sniëj. Veuraal heej ma ok waal doa iesel daat ut zò rammelt. Ut vruust en ut duuït um de beurt en daat blieft de komende daag ok nag waal zoë. Um ut kwaarteer zeej ik waal ûrges enne bejaarde umgleije, schuuft dur enne wage taege enne luchtepoal en sluit dur enne fiets mit twie hand nag aan ut steur en twië veut nag op de trappers, in iene slaag knats oonderoet. Nag niks in de gaate, totdaat ik op de radio de waerwaarschuwing van de KNMI doorkreeg. Oh? Woar ut daat? Oewië, daan blief ik ma vort binne. Tommenag, ma good daat de KNMI efkes loat wiete, waat dur aan de hand is…

Waer-watjes!! Halt toch gewoën de moond! Mit oowe zeute zeiver ovver ut waer. Schei toch gauw oët! Aas we heer enne kier niks wiëte te zegge, dáán hebbe weej ut pas ovver ut wear. Aas ge ut doar de godgansen daag ovver het, daan môtte toch waal gá niks te vertelle hebbe. En daat daan ok nag ovver de radio? Ziede nou gans gek gewoare! Mit oow weenterbend…! Oowe zaltzak…! Oh jao, ok zoë-iets. Hedde geej Rijkswaterstaat vertelt hoeveul zalt ze môste goan koëpe? Hedde ok good gedoa, wah? Wôste zeker ok aalles va? Prutsers.

Nae, gaef meej da ma die vaan gemaentewerke. Die schuuve zelfs op ierste Kersdaag de waeg gewoën schon. Waerwaarschuwing of ni. Die reeje gewoen. En aas ge neet oetkiekt, daan schuuve die de ganse kalde matsj zoe beej oow in de schoon. Aálle matsj. Genne kwatsj. En ni zanike daat ze beej oow in de stroat ni zien gewes. Woa die van gementewerke ni koome, doa blief ut gewoën glad. Kloar. Ni ovver zeike. Dudde daat waal, daan zuij ik oow à wille roije um veuraal good na de radio te luustere… Werde ok ni verrast.

Man, man, man…
GvdM

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge vogels neet huurt zinge
Umdaat ge gefixeerd ziet ôp prestatie

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge kiender neet zit springe
Umdaat ge enkel oëg het vur inflatie

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge de rust ni mier kunt vinge
Vaanwege knoije en frustratie

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge oowe glimlach laot verdringe
Alliën ma door die taegenvallende taxatie

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge noeit ‘t laeve mier loat swinge
Daan miste toch waal veul sensatie

Gennen tied vur moëie dinge
Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas waat oow rest begint te dringe
Ôf erger, afgeloëpe oët, crematie…

Hoe zund en joamer zuij dáát zie
Aas ge oow in ’t laeve alliën loat dwinge
Daat môt ni, dus um durrum dees notatie:
Aal um ut aeve ma nim dun tied vur moëie dinge!

GvdM

Tien joar geleeje heb ik de kop zelf in de Echo gezatte: ‘Mier lokaal neejs in de Echo vaan Hôrst’. Nou aalwer mier aas tien joar geleeje. In din tied heb ik tur gewaerkt en ik heb mennig verhaal vur de Echo moge schrieve. Oet daat aarsenaal haal ik heej waat herinneringe op. Ik bin tenslotte ok aal fieftig gewes…

Mien aallerierste berichje is trouwes vaan nach veul ier daan tien joar geleeje. Op 29 december 1995 en igezonde stukske: Dur waas beej os op de Neejstroat igebroake. Ennen hoëp greij weg, ma vurraal pienluk waas en videocamera mit doareen en cassette mit opnames vaan os dochter vaan toen anderhalf. Die wuurt volgend joar achttien en die cassette hebbe we nag ni trug. Daat zal waal niks mier gaeve.

14 márt 2002 bestoong Munckhof Groep 75 joar. In de Echo toen foto’s vaan Hein, Louis en Eric. Drie generaties. Toch aardig aas ge lest daat ze begosse mit enne fiets en en benzinepoomp. Teggeworrig stiêt in elke file waal en Munckhofbus. In dezelfde mant in 2002 kreeg Jan Nabbe trouwes zien kooninklukke oonderscheiding. En vanaf deen tied giet dur gen joar vurbeej daat Jan Nabbe de keunigin ni belt of ze messchien nag urges noa toe mot.

Leuke dinge, ma ok verdreetige. Op zoaterdaag 30 maart 2002 is Lambert Herraets begrave. Ge wet waal, dé Sinterklas vaan Hôrs. Aale andere die noa um kwoame, hebbe zich doa a motte speegele. Di vaan nou keumt hiel aardig in de buurt. Ma ja, deen haet de naam ok mei.

Ut zomerkeuningske vaan Hôrs, Hay Soberjé, stoong op 4 apreel 2002 in de Echo. Heej haaj dur wer waat beegebouwd. Iets mit esbaere. Schonne vent, din Hay. Wet aalles vaan esbaere. Heej bouwt nag steeds en stopt pas aas gans Hôrs iën groëte roëije esbear is. Niks kaan um stoppe want heej aaltiëd geliëk. Ovver esbaere.

Ok in apreel 2002 vierde Quintus eur 25-jurrig jubileum. Ut neejs doaovver is oonder water gemakt. Same mit Jan Jacobs heb ik toen vur ut ierst gedooke mit persluchtflesse. Oonder water enne druege moond kriege is daan ni vremd, vertelde Jan. Ik voong va waal. Waat ik ok voong, waas en döbbeltje, daat mien dochter in ut zwembad verloare haaj. Schrieve broch toen nag waat op.

In mei 2002 woare dur landelijke verkiezinge. Ut lokale neejsblaad besteedde doa uiteraard ok aandacht a. Allïen, ik haaj niks mit politiek. Daat bleek ok waal. In mien artikel heb ik Ger Koopmans aan ut woart geloate. Ik haaj mit um gebeld en eum vervolges geciteerd. Klassieke journalistenfout: neet verifiëren of ut klopt waat ge het geschreve. Ik leet Ger zoonder blikke of bloze vertelle daat heej zien vrouw Eugène aal elf joar kende en daat heej hiel veul steun vaan eur kreeg tijdens de verkiezingscampagne. En zoe nag wat citaten vaan Ger ovver eur. Nou is Ger oeteindelijk waal in de Kamer gekome, ma aal veul ierder oet de kast. Eugéne is, veur zover ik wet, aalt en kel gebleve. Ik heb Ger toen waal gebeld en mien excuses ageboje. Ik mos nag veul liere.

Ok in de Echo vaan mei 2002, dun aanslaag op Pim Fortuyn. Moandaag 6 mei, um precies te zie. Te triest vur woart. Nag steeds. Freek de Jonge zag ut toen moei, beej Barend en Van Dorp (die bestoonge toen nag): ‘We hajje aal 4 mei en 5 mei, nou kriege we dur 6 mei beej’. Heej zag ut in ut Nederlands.

En verhaal vaan en hiel ander kaliber ging in mei 2002 ovver Fons vaan den Meerendonk. Wette nag hoe heej hiel zuutjes door Horst schravelde, mit ziene rollator? Aan ut steur haaj heej zo’n piepbiësje. Mennige peuter voong daat prachtig. Op zien tochte door ut dörp ruumde heej de rómmel in de stroat op. Op ut benkske beej Meulendieks zoat heej duk op zoondagmerges. Unne moeie meens.

Op 6 juni 2002 zoat Marco Roelofs op de nek vaan Math Craenmehr. Ze stoonge vur de Mèrthal, die toen dreigde te verdwijne. Iederiën kent nag de slogan: ‘Mérthal môt blieve’. En waat deut Marco, anno 2012 zelf? Stopt turmei. Zuij ut bate, t-shirts mit ‘marco môt blieve’? Mit de Mèrthal is ut ok goodgekome.

Juli 2002. Jan Holthuys maakt zich staerk um ut Atrium vaan de Lambertuskaerk te behalde. Giftig wuurt ie, aas heej vertelt ovver modere architecten, die ut centrum wille aanpasse en ut Atrium ni vinge passe. Kriege die daan gen keunstgeschiedenis mier, vrugt heej zich af. Jan is dur duudeluk i. Zoalang heej dur is, blief ut Atrium. En aas heej dur ni mier is, daan haet heej zien dochter Hanneke achter de hand. Daat beteikent daat de kaerk tot minstens 2050 blieft zoeaas ie is. En doanoa zien de meense hoapelijk tot verstand gekome. Aldus Jan. Ok enne moeïe meens.

September 2002. Mit toenmalig burgemeister Frissen op en terras aan de Maas. Heej waas toen dun iënige di wôs wurrum de Floriade heej na de regio môs kome. Ut bidbook môs nag gemákt waere. Oondertusse wiëte we ut aallemoal. De Floriade keumt d’r a en Frissen is oondertussen aal Gouverneur gewés. Zuij ie daat toen ok al gewiëte hebbe?

Oktoeber 2002. De tiende Hiltho. De iërste, zödde moge zegge, is door Jan van Heijster georganiseerd. Daat woar in 1967. In 2012 dus 45 joar geleeje. Bijna wér neejs! Un verhaal vaan Theo Delissen oet 2002. Heej wis ut toen nag aas dun daag vaan gistere. Ut woar in 1974. Heej werkt toen nag vur Moulinex en vertelde ’s aoves aan zien vrouw Mia daat heej toch op zon leuke beurs waas gewés. ‘Daar stonden zelfs varkens’… Tot op den daag vaan vandaag wiëte we nag ni waat of wie Theo toen bedoelde.

Apropos, verkes. De ‘Waat zien weej verkes-tour vaan De vrolijke Jordanezen. Die bend stopte in november 2002. Vur dun ierste kier. Twië anekdotes vaan Chris Nelle, letterlijk oavergenoame oet de Echo vaan toen:
Ut ierste optreeje waas in het Palladio. We bestoonge nag ma vief waeke toen we gevroagd woorte um op en brullef te speule. Daat optreeje is toen op video gezatte en leet nou beej ‘De leukste thuis’. Ut schilde namelijk niks of het Palladio waas tot op de groond toe afgebrand. De vlamme sloge vaan en rieten daak maetershoëg richting plafond, ma weej zoonge ‘Mijn tante heeft een olifant’… De brullef kos gelukkig doorgoa want enne oplettenden ober kos ut veur blusse, ma de gaste hajje op ut end vaan duan aovend waal de zwaarte kringe onder de neus stoan. De brandlucht waas verschrikkelijk, ma ut optreeje waas geweldig. Anekdote twie: In Geijsteren. In en volle tent haaj elke bezeuker bij binnenkome en lötje gekrege. Op het end vaan dun aovend woort ut winnende lotnummer bekent gemákt. Ut woar 126. Enne hiële groëte kel, di net zoa zaat woar aas groët, kwoam mit lotnummer 129 ut podium op. Toen zien vergissing aan ut licht kwoam en dun echte winnaar mit lotnummer 126 zich meldde, oot dun ierste zien lot op en hebbe ze nag tot drie oor ‘snachs met zien twiëen aan di fiets stoan trekke… Prachtige historie toch?

November 2002. Jan Lucassen en zien zoons Wil en Peter heröpene de Edah. Jan kaan ‘Jan vaan dun Edah’ blieve. En citaat van Jan, woa de hiele ondernemersbusiness i wuurt samengevat: ‘Aas de paere riep zie, motte veul kaniël in hoes hebbe’. En zoë is ut.

Ok in november sprook Felix vaan Haren nag i, op de gemaenteroadsvergadering. Drie kier roaje woa daat toen ovver ging. Juust, de Westtangent. Wethalder Arie Stas goof Felix en de road commentaar en ge kent ut vervolg. We reeje dur nou bijna dagelijks ovverhin. Felix warschienlijk ok, ma daat wet ik neet zeker.

De tuinafvalkörve zien ok in november 2002 igevoerd, in ut Hôrs aan de Maas vaan toen. Den Haag môs toen nag toestemming gaeve. En ok toen waas dur commentaar op de ivoering. Iemus van Essent sprook in de Echo vaan en ‘historische vergissing’. Ut ka meij gek goan. Mit de tuinafvalkörve is iederién nou tevreeje en zoë zal daat straks mit os neeje afvalinzamelsysteem ok goan. Knoajers of gen knoajers. Ut milieu môt toch echt enne kiër veur goan.

Tot zoawiet ut neejs vaan vroeger, mit waat oetstapjes noa teggewoarig. Neejs blieft leuk, ok aas ut alt is.
GvdM