Kalm, kalm…

Afgelopen weekend door een aantal gebeurtenissen getriggerd. Stevige klanken zaterdagmiddag op het Wilhelminaplein deden me onwillekeurig terugdenken aan een reactie van wijlen commissaris van de koningin van Groningen, Henk Vonhoff. Die vertelde ooit een verhaal van een dominee die in de kantlijn op een bepaalde plek van zijn preek had geschreven: ‘zwakke argumentatie, luid uitspreken’.

Waarom ik juist daar aan terugdacht heb ik me nog afgevraagd toen ik bijna thuis was en ik de klanken vanaf het Wilhelminaplein nog nauwelijks hoorde. Maar de associatie met Vonhoff zette de gedachtedeur open naar nog meer associaties. Hoe groot is Nederland eigenlijk als je het afzet tegen de rest van de wereld, vroeg ik me af. Het antwoord werd door Google snel gegeven.

De oppervlakte van ons land blijkt 41.543 km2. Die van de hele wereld bedraagt 510.100.000 km2. Als je die twee getallen op elkaar deelt, dan komt daar 0,00008 uit. Nederland is het 800.000ste deel van de wereld, in oppervlakte. 

Voor de aardigheid heb ik dat decimale getal zelf ook nog even gegoogled. En wat blijkt: de munteenheid van Oezbekistan -de sum- blijkt 0,00008 euro waard. Of, andersom, voor 1 euro krijg je (op dit moment) 12.276 Oezbeekse sum. Wat je daarvoor kunt kopen in Oezbekistan, een land dat ongeveer 11x zo groot is als Nederland, dat weet ik niet. En heb je hier verder iets aan, aan deze kennis? Ach, wie weet… je kunt er gewoon op vakantie dus doe er je voordeel mee.

Waar ik éigenlijk naar op zoek was, dat was het relatieve van de grootte van Nederland, als je dat vergelijkt met de rest van de wereld. Mogelijk een vreemde gedachte, die meer zegt over mezelf dan over iets anders, maar toch.  Heb je, globaal gezien, recht van spreken, als je maar een flinterklein deel bent van een veel groter geheel, vroeg ik me af? En heeft het wel zin om je dan te laten horen? Misschien wel. Maar voegt een fors aantal decibellen daar dan iets aan toe? Die vragen bleven maar door mijn hoofd spoken. En er kwamen nog vragen bij… 

Hebben die decibellen misschien te maken met een zijeffect van onze huidige tijd? Zegt het opgeschroefde volume iets over het groeiend gevoel van ontevredenheid dat er bij steeds meer mensen lijkt in te sluipen? Zou best kunnen.

Het liet mijn gedachten weer een bocht nemen. Moet je toegeven aan die ontevredenheid, vroeg ik me af? En moet je van daaruit ook hándelen?  Dat heeft me het afgelopen weekend vooral beziggehouden. Ik denk namelijk dat ontevredenheid, net als angst, een slechte raadgever is.

Ik concludeer vandaag, bij het schrijven van deze column, dat ik niet op alle vragen van het afgelopen weekend een sluitend antwoord weet. De enige conclusie mijnerzijds is dat ontevredenheid of boosheid een gemoedstoestand is, die ik bij mezelf niet prettig vind. En waarvan ik denk dat het ook niet echt constructief is. Maar ja, is het opzoeken van de koers van de Oezbeekse sum wel constructief?

Weer een vraag zonder een antwoord… 

Binnenkort zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Op lokaal niveau kiezen we de mensen die ons weer vier jaar lang gaan vertegenwoordigen in Horst aan de Maas. Die mensen laten de komende weken allemaal van zich horen.  En iedereen moet voor zichzelf uitmaken naar wie hij of zij wil luisteren. Wat voor de een ruis is, of herrie, is voor de ander mooie muziek. Wat je kiest is aan jou.

Waardevol is dat we kúnnen kiezen. Dat kan trouwens in de republiek Oezbekistan ook, vertelt Google me. Om de vijf jaar kiezen ze daar hun president. Net als in Oekraïne. In de krant van vandaag lees ik dat de diplomatie tussen Biden en Poetin helaas nog weinig oplevert. Wel groeit het lawaai aan de grens van Oekraïne. Na Rusland het grootste land van Europa. Hoe groot? Bijna 15x Nederland. Maar dat doet er eigenlijk niet zo veel toe. Ik hoop vooral dat het stiller wordt aan Russisch-Oekraïense grens.

De munteenheid van Oekraïne is trouwens de grivna. Eén euro is 32 grivna waard. Hopelijk wordt het geen roebel. Die is namelijk op dit moment nog minder waard. Voor één euro krijg je 86 roebel. Of zou juist dat verschíl de reden zijn dat het nu zo druk is daar aan de grens?

Hm, ik hoop echt dat het er rustig blijft…

Foto: Max Kukurudziak (Unsplash)

Spelenderwijs…

Een foto van een jongetje, zittend op de grond tussen volwassenen in, met z’n hoofd rustend op één hand. Op een bepaalde manier voel ik me betrokken bij dat beeld. Hij is in gedachten verzonken. Zijn aandacht is gevangen door iets dat alleen hij ziet. In alle rust nieuwsgierig, zo zou ik zijn gemoedstoestand willen omschrijven. Een foto is aanleiding voor onderstaande beschouwing.

‘Spelenderwijs’ door het leven gaan. Een eigenschap, die bij mij wat op de achtergrond lijkt te raken. Met de vakantie in het vooruitzicht toch goed om die eigenschap weer wat op te poetsen. Gebruikmakend van een herinnering van 33 jaar geleden.

Geert-01-b650 cristina Gottardi
Gelaten nieuwsgierig naar de wereld kijken (foto van Cristina Gottardi via Unsplash.com)

In 1986 schreef ik mijn scriptie: ‘Peuters op de video’ met als ondertitel ‘Spelenderwijs’. De ondertitel suggereert een gemakkelijk verlopen proces, maar dat was zeker niet het geval. Pas toen ik in alle rust mijn nieuwsgierigheid kon focussen, mede dankzij een goede begeleiding, kwam het eindproduct tot stand. Een resultaat, waarvan de examencommissie uiteindelijk zeer gecharmeerd was. Een onorthodoxe aanpak had ik gehanteerd, vertelde men mij, en ik kreeg, behalve een dikke voldoende, ook het advies om die manier van werken voor de toekomst te bewaren. Bij het zien van de foto moet ik daar aan terugdenken.

Bespiegeling

Beschouwend. En nieuwsgierig. Ik zie de peuter op de foto en denk terug aan de tijd van toen. Het was in het voorlaatste jaar van de opleiding Logopedie. Ik liep stage in het ‘Peuterpracticum’. Dat was een peuterdagopvang, binnen de muren van de logopedische opleiding in Eindhoven. Kinderen met een ‘normale’ ontwikkeling en kinderen met een (risico op een) afwijkende spraak- en taalontwikkeling werden er opgevangen. Wij, een viertal derdejaars studenten Logopedie, begeleidden de peuters en hun ouders. Tegelijkertijd konden we de praktijk ervaren van ‘echte’ taal- en spraakontwikkeling. Een duidelijke win-win-situatie.

Theorie en praktijk

Het jaar daarop was mijn scriptiejaar. Met de stage van een jaar eerder nog vers in het geheugen, had ik bedacht dat ik het leerproces van peuters in beeld wilde brengen. Ik wilde live situaties uit het Peuterpracticum vastleggen op video, en die beelden voor het (logopedische) nageslacht bewaren. Voorzien van ingesproken commentaar, dat gebaseerd was op een gedegen theoretische onderbouwing. Ik had tenslotte niet voor niets al drie jaar logopedische theorie achter de rug en meende daardoor wel zo’n beetje te weten hoe het allemaal zat. Al die theorie moest toch in de praktijk te vangen zijn, vond ik. Voortvarend ging ik alvast van start.

Ontdekkingen

Prachtige beelden kon ik zo vastleggen. Juist door de spontaniteit van de peuters en hun onbevangenheid werden het stuk voor stuk prachtige scenes. De peuters voelden zich op hun gemak en leken dagelijks nieuwe ontdekkingen te doen. Ik was onder de indruk van wat ik achteraf terugzag op de videobeelden. Ik zag interactie, vaak zonder woorden, omdat die woorden veelal nog ontbraken of niet begrepen werden. Ik zag – ondanks talige beperkingen – hele creatieve oplossingen in interactieve en speelse situaties. Acties die keer op keer herhaald werden, maar goed beschouwd elke keer waardevol bleken, omdat ze telkens met zoveel plezier gepaard gingen. En door hele kleine variaties vaak nieuwe ervaringen met zich mee brachten.

Bomen en bos

Het leek allemaal zo voor de hand liggend en vanzelfsprekend, de ontwikkeling die ik zag. Maar juist daardoor liep ik vast in mijn scriptie. Want bij de beelden hoorde toch echt een theoretische onderbouwing. Er waren echter zoveel aspecten te beschrijven, er was zoveel theorie, met zoveel verbindingen en dwarsverbanden tussen theorie en praktijk, dat ik de beelden wel zag maar niet meer hoe die zich verhielden tot de ontwikkelingstheorieën. Ik probeerde verschillende invalshoeken maar niets kwam in de buurt van wat ik eigenlijk duidelijk wilde maken in mijn scriptie. Een frustrerende tijd voor een afstuderend student…

Geert-02-b650 Annie Sprat
De boom zien en het bos even niet (foto van Annie Sprat via Unsplash.com)

De ommekeer kwam, toen ik merkte dat mijn ‘struggle’ om mijn scriptie ‘verder te ontwikkelen’ vergelijkbaar was met de ‘struggle’ van peuters op het gebied van taal- en spraakontwikkeling. Ik besefte dat mijn leerproces om te komen tot het einddoel ‘scriptie’ analoog verliep aan het proces van taalverwerving van peuters. Of, in een nog breder verband, overeenkwam met de ontwikkeling van peuters in het algemeen. Dat was een eye-opener, waarvan ik vandaag de dag nog steeds de vruchten pluk.

Het kind in mij…

Beschouwend, en vanuit rust nieuwsgierig kunnen zijn. Spontaan en onbevangen het leven tegemoet treden. Ontdekken dat vanuit een speels gemak, gedragen door vertrouwen, uitdagingen kunnen worden aangegaan. Ervaren dat het in het leven herhaaldelijk tegen zit, maar dat het elke keer toch de moeite waard blijkt als die drempels overwonnen worden.  Plezier en ervaring voeden het vertrouwen op een goede afloop en houden tegelijkertijd de nieuwsgierigheid levend. In de beelden van de peuters zag ik destijds heel duidelijk mezelf. Nu, 33 jaar later, zie ik het terug in de foto van het zittende ventje. Ik kijk naar de foto en ervaar het kind in mij, dat nog steeds de wereld ontdekt.

Geert-03-b650 Katherine Chase
Het kind in mij… (Foto van Katherine Chase via Unsplash.com)

Levensboot
Kijkend naar de wereld
Van klein naar immens groot
Zó drijvend op het leven
Steeds gaat er weer een boot
De vrijheid evenaren
Die ‘t kind in mij me bood
Dat in het nú ervaren
En léven naar de dood

Het groene gras…

Een fris briesje waait over het grindpad, waar ik met mijn rug naar toe zit. Ik kijk uit over een weiland met wat pony’s. Twee veulentjes heeft de lente gebracht. Het is zondagochtend en ik zit op een bankje in de buitenlucht. Zojuist de tweehonderjarige eik gecheckt, maar de eikeprocessierupsen zitten er nog steeds.

Honderd meter verderop zie ik een ander bankje, dat er speciaal neer lijkt te zijn gezet, om te genieten van de wei en het landschap er omheen. En dat doe ik dus nu, terwijl ik het beschrijf. Geluiden van schapen en lammetjes bereiken me, afgewisseld met het klokken van een kalkoen en het snateren van eenden. Landelijk tafereel dat rust uitstraalt.

Gistermiddag een uur georgeld en gezongen in Hof te Berkel. Op een gesloten afdeling, maar in een open sfeer. De deur naar de gezamenlijke tuin stond open. Tot twee keer toe zag ik daar een bewoner van een andere woning, die vooruitgeduwd werd door een vrijwilliger of een familielid. Ze hielden even halt om van de muziek te genieten.

Ook muziek en zang, gisteravond. Een optreden van Baer Traa en Egbert Derix in Casa Verde van Kasteeltuinen Arcen. In een méér dan groene omgeving zaten we gelukkig bijna vooraan. Omdat het buiten de ‘groene kas’ stevig regende, was het niet alleen geïnteresseerd publiek dat binnen was. Af en toe leek het wel alsof er achter ons een klas kleine kinderen juist deze avond had uitgekozen voor hun schoolreis.

Pianist Egbert Derix en singer/songwriter Baer Traa

Ondanks het vriendelijke verzoek van Baer, tijdens het optreden, was de k(l)as niet stil te krijgen. Evengoed genoten. Na het optreden nog even met Baer en Egbert gesproken. Mooi hoe Baer het rumoer omschreef als ‘iets waaraan niemand iets kon doen’. Ik heb daar diezelfde avond nog een paar keer aan moeten terugdenken, aan die opmerking. En nu weer.

Terwijl je ergens mee bezig bent, overkomt je iets dat je niet prettig vindt. Je stelt dat vast, probeert er vervolgens wat aan te doen, maar weet eigenlijk ook meteen dat het niet te voorkomen is. Dus blijf je doen waar je mee bezig bent. Weliswaar in een andere context, maar alles gaat door. Geen verwijten, gewoon doorgaan. Berusten in wat er is.

Ik denk terug aan de bewoners van Hof te Berkel, waar ik die middag heb georgeld en gezongen. Ze zijn bezig met hun leven. Dan overkomt hen iets dat niet prettig is. Ze stellen dat zelf vast, of het wordt door anderen vastgesteld. Ze besluiten -of het wordt besloten- dat het eigenlijk niet te voorkomen is. Dus blijven ze doen waar ze mee bezig zijn. In een andere context, maar alles gaat door. Geen verwijten, doorgaan. Berusten.

Ik kijk de wei nog eens in. De pony’s grazen. De kalkoen klokt zo nu en dan. Vogelgeluiden van alle kanten. Op afstand hoor ik auto’s, maar er heerst vooral rust. Ik vraag me af hoe het ons later zal vergaan. Als ons iets overkomt, en wie weet, we geplaatst worden in een andere context, zullen wij dan ook gewoon kunnen ‘doorgaan’? Zonder verwijten of wroeging?

Wat zou het mooi zijn, bedenk ik me, om dan te kunnen berusten. De rust te voelen, die nu fris over me heen waait. Wat niet te voorkomen is, komt een keer. Maar tot die tijd het leven blijven leven. Blijven grazen. Blijven klokken. Blijven. Zittend op een bankje, kijkend over de wei. Jij en ik. Wij.

Steeds weer hoort hij geluid van nu
Al wat er was, is hoe het is

Het leven leeft hem, niet bewust
van wie hem ooit lief heeft gekust

Maar dan hoort hij geluid van toen
Al wat er is, weer hoe het was

Niet dor en doods,
maar groen als gras

Dat geeft hem even weer de rust
die frisse bries van levenslust