Auteur: Geert van den Munckhof

Gedachten digitaal delen en vastleggen in verhalen.

De clown en het engeltje…

Zondagochtend bij de eik. Tien minuten geleden de clown en het engeltje opgeraapt en teruggezet op het kruis. Ze lagen beide met hun neus in het zand. Weggeblazen door de wind, maar nog steeds links en rechts van de grafsteen hun wakende rol vervullend. Als het vandaag nog een keer wat regent, dan spoelen ze allebei wel schoon.

Hoewel het ook vanochtend weer behoorlijk waait. Zwaluwen scheren zo nu en dan over het pad. Kraaien zwoegen tegen de wind in en laten zich vervolgens meewaaien naar de plek waar ze vandaan kwamen. Ik heb onlangs ergens gelezen dat vogels niet twijfelen over waar ze naar toe vliegen. Je ziet nooit een vogel zich omdraaien in de lucht, stond er geschreven. Ik vond dat een mooie metafoor. Zou het spel zijn van de kraaien?

De wind laat de eik bij vlagen zwaar ademen. Opnieuw scheert er een zwaluw over het veld. Zijn snelle, hoekige vlucht doet toch wel vermoeden dat hij zich bij herhaling realiseert dat hij een andere kant op moet. Dus zo leerzaam als de stelling over de vogels ook leek, helemaal waterdicht lijkt me die niet. Afijn, ik denk dat de meeste vogels toch wel redelijk in het nu leven. En in die zin een mooi voorbeeld voor heel veel mensen kunnen zijn.

Voor me wordt het veld beregend. De vollegrondstuinder heeft zojuist zijn witte bus geparkeerd en inspecteert het zo te zien nog maar kort geleden geplante groen. De wind blaast voortdurend natte wolken water in zijn richting. Toch blijft hij even staan. Voelt vervolgens hier en daar aan de grond en loopt terug naar zijn auto. Nog een keer loopt hij het veld in en even later is hij uit mijn zicht verdwenen. Als ik hem weer zie, zie ik ook dat het beregenen is gestopt. Hij stapt in zijn bus en rijdt weer weg.

Een heleboel handelingen, realiseer ik me. Waarbij elke deelhandeling de andere opvolgt. In de auto naar het veld, aankomen ter plekke, parkeren in de berm, beregening controleren, vochtigheidsgraad van de grond controleren, zichzelf nat laten waaien, installatie uitzetten, in de auto stappen en weer vertrekken. Toch een veel complexer plan dan dat van een vogel. Maar wie weet, ziet de tuinder al die activiteiten ook als een soort spel op de zondagochtend. Ik hoop het voor hem.

Het beregenen is trouwens weer begonnen. Daar hoeft dus helemaal niemand bij te zijn, merk ik. Zoals de wind ook blaast als er geen kraaien zijn. En de eik ook zucht als ik niet op het bankje zit te schrijven. Alles gaat zoals het gaat. En gaat door zoals het gaat. Ik zal zometeen nog eens gaan kijken of het engeltje en de clown nog steeds op hun plek staan. Dat kan in no-time helemaal anders zijn. Veranderlijk als de wind. En niemand die er iets aan kan doen. Omdat er in essentie eigenlijk niets verandert. Want wie ben ik om die plek te bepalen? Moet je er wel iets aan willen doen? Dat is op een vreemde manier zowel een ietwat confronterende alsook een geruststellende vraag.

Het antwoord vinden blijft een mooie uitdaging… Hup, wind in, naar het engeltje en de clown!

Toevallige ontmoeting?

Mijn boek met de titel ‘Waar het hart vol van is…’ is via de crowdfundsite voordekunst.nl financieel mogelijk gemaakt. Op 10 juli jongstleden was de boekpresentatie en sindsdien is het boek al verschillende keren bij Bruna Horst over de toonbank gegaan. Er ligt nog steeds een aantal vooraan bij de ingang en telkens als ik voorbij loop, kijk ik snel even naar binnen en zie ik in één oogopslag of de stapel weer wat lager is geworden. De verkoop loopt prima en uiteraard ben ik daar blij mee. Ook omdat een deel van de opbrengst bedoeld is voor Hospice Doevenbos.

Een paar dagen geleden wandelde ik weer voorbij en zag ik in eenzelfde oogopslag dat er géén boek meer lag. Ik ben toen naar binnen gelopen om te vragen of ik de voorraad weer mocht aanvullen. Er werd een klant aan de kassa geholpen, dus wachtte ik op gepaste afstand. De Bruna-medewerkster zag me staan. ‘Ik wilde je net bellen’, zei ze, terwijl de klant zijn zojuist gekochte waar met aandacht opborg. Die afspraak hadden we gemaakt. Als de voorraad zou slinken zou ik een telefoontje krijgen. Maar het was snel gegaan deze keer.

De klant voor me draaide zich beheerst om. Een statige gestalte die ik ook van achter al herkend had als de man van Hanni ten Brink. Hij zag me staan en keek me even aan. Op datzelfde moment zag de filiaalleider van de Bruna dat een van de schoenveters van deze ‘éminence grise’ los was geraakt. ‘Zal ik uw schoenveter even strikken, meneer?’ Hulpvaardig liep hij al naar meneer Ten Brink toe. ‘Ik wil niet dat u zometeen struikelt’. Maar het werd snel duidelijk dat dat niet zou gebeuren.

‘Ik had het ook al gezien’ zei meneer Ten Brink. Elegant bukte hij zich om vervolgens in alle rust zijn eigen schoenveter te strikken. Even gracieus kwam hij weer langzaam rechtop. Opnieuw keek hij me aan. ‘Jij bent toch Geert’, zei hij toen. Het leek alsof hij tijdens het strikken van zijn schoen het toevallige moment van onze ontmoeting even had verwerkt. Toen ik bevestigend antwoordde, zei hij: ‘Ik heb zojuist je boek gekocht’. De verkoopster had me dat met lichaamstaal al duidelijk gemaakt, maar dat meneer Ten Brink me herkende en me vertelde dat hij het boek had gekocht, dat gaf iets heel bijzonders aan de situatie.

‘Zit je nog vaak op het bankje bij die boom bij Ton’? Zijn vraag verraste me. ‘Ja, daar zit ik nog regelmatig. Het is ook de plek waar het verhaal over Hanni ontstaan is’, antwoordde ik. Dat verhaal schreef ik in de tijd dat Hanni nog leefde, maar al wel terminaal ziek was. Ze overleed vorig jaar juni. Ook toen heb ik daar woorden en een gedicht aan gewijd. ‘Dat weet ik’, zei hij. ‘Ik ga je boek thuis heel rustig lezen’. Ik zei nog wat in de trant van ‘doe dat’, ‘bedankt’ en ‘veel leesplezier’ en toen groetten we elkaar en wandelde hij in alle rust de winkel uit.

En terwijl meneer Ten Brink huiswaarts wandelde -misschien nog wel even bij de Albert Heijn zijn dagelijkse boodschappen haalde- ben ik naar huis gefietst en heb een nieuwe voorraad boeken opgehaald die ik weer bij Bruna mocht afleveren. ‘Gedichten – gedachten – gedenken’. Met deze drie woorden typeerde ik de afgelopen weken herhaaldelijk mijn boek. Met name ‘gedenken’ voerde die middag onuitgesproken de boventoon. Tijdens een mooie, bijna wonderlijke ontmoeting, gearrangeerd door het toeval.

Of zou toeval niet bestaan en heeft toch Hanni…

Hoe dan ook. Het voelde goed, deze voor mij speciale ontmoeting. Op het terras heb ik daar nog over nagedacht. Over dat gevoel van verbondenheid, dwars door de tijd heen. Een verbinding, ontstaan door een boek dat door Hanni en haar verhaal van toen, ineens in het nu weer speciale aandacht kreeg. Gedachten, gedichten en gedenken. Om vervolgens in eerbied te genieten…

Voor wie de eerdere verhalen over Hanni nog (of weer) wil lezen, hieronder de links er naar toe.

1e verhaal over Hanni

2e verhaal over Hanni

Op de kermis…

Een gedicht op muziek van mijn buikorgel. Speciaal gemaakt ter gelegenheid van ‘Achterum is kermis’. Ik mocht daar in de tuin van Ineke Eijckmans en Kees Beurskens spelen. Zeven sets van 20 minuten. Vandaag het gedicht met muziek onder wat toepasselijke beelden gezet. Een sfeerimpressie…

Blouw…

Gisteren mocht ik mijn nieuwe boek presenteren in de Herberg van ‘t Gasthoes. Twee keer een mooie happening waar ik een dag later, onder de 200-jarige eik, met veel voldoening aan terugdenk. Twee keer volle bak. Twee keer een grote groep mensen die bij de boekpresentatie aanwezig wilde zijn. Mooie woorden van burgemeester Ryan Palmen, die ‘s morgens het eerste exemplaar in ontvangst nam en de vertederende geraaktheid van Gert Derix, waaraan ik ‘s middags het eerste exemplaar mocht overhandigen. De aanwezigheid van mensen die me lief zijn.

De prachtige vertolkingen van ‘Vur iederien’ en ‘Straolend leech’ door Marion Steeghs en Egbert Derix. De column ‘Gethsemane’, begeleid door Egbert op piano. De expositie van werk, dat gemaakt was bij gedichten van mijn hand. Allemaal elementen die de boekpresentatie gisteren heel speciaal maakten. De reacties achteraf maakten me blij. De hele entourage, de sfeer en de attente gastvrije ondersteuning van Pim en zijn crew droegen daar zeker aan bij. Moe maar tevreden, op het einde van de dag, die met twee grote gezinszakken verse friet van Johnny’s en bijbehorende snacks onverantwoord lekker werd afgesloten.

Aan die vermoeidheid weet ik het dat er behalve tevredenheid ook nog een ander gevoel in me rondwaarde. Ik kon het gisteravond niet meteen duiden. Maar vanochtend, op de fiets naar de eik, kreeg het vorm. Het was een mengeling van afscheid en blijdschap. Afscheid van iets waar ik nu niet meer met hart en ziel aan hoefde te werken. En blij dat al het werk tot zo’n mooi slot had geleid

Blouw…
In de kiertjes van het intens tevreden gevoel huist een ‘bluesy feel’ die afscheid van iets moois kan oproepen. Zoals je rouwig kunt zijn als je iets los moet laten dat je lief is. De samentrekking van ‘blij’, ‘blues’ en ‘lichte rouw’ zou ‘blouw’ kunnen zijn. Ik weet niet of iemand al eerder die samentrekking in dit verband heeft gemaakt. Ik zal het straks eens googelen. Voor nu beschrijft het een beetje hoe ik me voel na gisteren. Ik kijk naar de witte wolken in de blauwe lucht, denk aan het etentje dat we vanavond hebben besproken en voel me een beetje ‘blouw’. Best lekker…

Gods wegen…

de grijze lucht
het groene gras
straks krijgen we nog regen

ik zit en denk
dat al wat was
niet zomaar is verkregen

straks brandt de zon
het gras weer geel
komt zomer herfst weer tegen

niets aan te doen
de lucht nu grijs
de wind waait wat verlegen

straks bruin na groen
vóór sneeuw en ijs
nog niet doorgrond, gods wegen…

Hart

Op 11 mei 2016, nu alweer méér dan 5 jaar geleden, was mijn zus een van de eerste gasten van Hospice Doevenbos. Ze verbleef er slechts twee dagen. Op 13 mei 2016 is ze er in alle rust overleden. Die twee dagen hebben indruk gemaakt.

Een half jaar later kon ik over die ervaringen vertellen tijdens een soortgelijke herdenkingsbijeenkomst als deze. En sindsdien mag ik elk half jaar terugkomen met een verhaal over wat mijn hart me ingeeft bij het thema van dat moment. Vandaag is ’hart’ het thema, dus dat past mooi.

Het eerste dat dit thema bij me opriep was de uitdrukking ‘hart voor de zaak’. U kent misschien die zin uit de reclame: ‘het waren twee fantastische dagen’?

Het is in de context van de twee dagen van mijn zus in het hospice misschien vreemd dat ik die reclame aanhaal, maar het kwam spontaan in me op. Want toen ik wat verder nadacht over ‘hart voor de zaak’ realiseerde ik me dat ik al die keren dat ik op deze plek stond, nog nooit hardop heb uitgesproken dat ik vind dat de verpleegkundigen en de vrijwilligers van Hospice Doevenbos een enorm groot hart hebben voor hun zaak…

Dat moest mij even van het hart, vooral ook omdat ik de herinneringen van vijf jaar geleden nog steeds in mijn hart bewaar.

En dat brengt me bij de veelzijdige betekenis van ‘hart’ als thema van deze herdenkingsbijeenkomst. Lucie refereerde er in haar woorden al op verschillende manieren aan.

Als je afscheid moet nemen van iemand die je lief is, dan raakt je dat in je hart. Het is een gevoel dat je alleen maar herkent als je het daadwerkelijk hebt meegemaakt. Het ging je aan het hart om je dierbare in de laatste levensfase langzaam te moeten loslaten. Met heel je hart heb je hem of haar in die periode misschien nog wel begeleidt. Mogelijk was je er zelfs bij toen de laatste ademzucht het moment markeerde dat het hart stopte met kloppen.

Met pijn in het hart heb je misschien de laatste woorden gewisseld. En als je die woorden niet meer hebt kunnen wisselen, omdat het afscheid jou en iedereen die achterbleef heeft overvallen, dan benadrukt de gedwongen stilte de pijn in het hart nog eens extra. Met je hoofd kun je het onvermijdelijke nog wel beredeneren, maar je hart beredeneert niet. Je hart voelt.

Om die reden wordt van het hart gezegd, dat daar het gevoel huist. Bij een afscheid zijn dat gevoelens van verdriet. Woorden als ‘hartepijn’, ‘hartzeer’ of ‘hartverscheurend’ proberen dat gevoel te omschrijven maar meestal schieten die woorden te kort. Sommige emoties laten zich nu eenmaal heel moeilijk in woorden vangen.

Want tegelijk is het hart ook de plek waar gevoelens van geluk worden ervaren. Tegenover ‘pijn in het hart’ staat dat het ‘hart kan overstromen van geluk’. Een hart dat op enig moment ‘pijnlijk geraakt wordt’ is in staat om op andere momenten toch weer ‘een sprongetje van blijdschap’ te maken.

Diep in uw hart is er een plek waar de herinneringen aan uw dierbare worden bewaard. Hoe diep u ook in uw hart geraakt was bij zijn of haar afscheid: de herinneringen blijven levend.

Met de hand op mijn hart kan ik u uit eigen ervaring vertellen dat een afscheid pas echt een afscheid is, als er in het hart geen plaats meer is voor herinneringen. Mijn herinneringen aan mijn zus houden haar in leven, ze heeft een plekje in mijn hart, dicht bij mijn vader en moeder.

Ze zijn er niet meer en toch blijven ze bestaan. Elke dag na die ene dag. Bij mij is het vijf jaar en nog veel langer geleden. En ik weet nu: hoe moeilijk het gisteren ook was, vandaag wordt hoe dan ook beter. Gisteren en vandaag: twee fantastische dagen.

Boekpresentatie 10 juli!

En dan gaat het er, ondanks corona, dan toch eindelijk van komen: de boekpresentatie van ‘Waar het hart vol van is…’! Het boek is klaar! En op zaterdag 10 juli aanstaande wil ik dat feestelijk markeren.



Waar ‘t hart vol van is…
De plek van handeling wordt ‘t Gasthoês in Horst. In de Herberg om precies te zijn. Het nieuwe concept van ‘t Gasthoês maakt het, als je het mij vraagt, de ideale plek voor de boekpresentatie. Het is een plek geworden waar cross-overs zijn ontstaan. Waar cultuur en literatuur elkaar ontmoet hebben. Waar de medewerkers van ‘Gewoon doen’ samenwerken met de professionals van de Herberg en het personeel van ‘t Gasthoês. Een plek waar straks de lokale radio de stem vertolkt van wat er in de gemeenschap leeft en de muziek laat klinken die er wordt gemaakt. Een plek, kortom, waar ‘ieders hart vol van is’ door de kracht van het samengaan en het samengaan van krachten. En als je boek dan de titel heeft ‘Waar het hart vol van is…’. Tja…

Daarom. Op zaterdag 10 juli wil ik op die speciale plek mijn boekpresentatie houden met een programma waarin literatuur, muziek en (grafische) kunst bij elkaar komen. Over het programma zometeen meer.

Corona… dus aanmelden
Eerst even een organisatorisch corona-dingetje. Het is (nog) zo dat door corona het aantal aanwezige gasten beperkt is tot maximaal 50 personen. Ik heb geen idee hoe druk het gaat worden maar uit voorzorg heb ik het programma op 10 juli ‘s morgens én ‘s middags gepland, waardoor het totale aantal op die dag 100 personen kan zijn. Om overzicht te houden over het aantal bezoekers is aanmelden wel nodig. Het bezoek is gratis, kopje koffie of thee staat klaar maar aanmelden van te voren moet wel gebeuren. Hieronder heb ik daarom een aanmeldlink opgenomen.

Programma
Wat kun je verwachten op de boekpresentatie? Omdat het boek een samengaan is van tekst, gesproken woord, muziek en beeld wil ik al die facetten aan bod laten komen.

Beeld
Heel blij en trots ben ik dat 25 kunstzinnige mensen in mijn boek een gedicht van mijn hand hebben gekozen om daar een werk bij te maken. 12 van die werkstukken zijn afkomstig van de medewerkers van Gewoon Doen. Een mooi voorbeeld van een spontane cross-over die is ontstaan. Foto’s van dat en al het andere werk staan in het boek bij de gekozen gedichten, maar tijdens de boekpresentatie wordt van het originele werk een expositie samengesteld. Ik ben heel benieuwd hoe al die verschillende, tot beeld verwerkte, gedichten er bij elkaar gaan uitzien.

Muziek
Pianist en componist Egbert Derix heeft zich laten inspireren door een van de gedichten uit het boek en heeft daar een prachtige muzikale vertolking van gemaakt. Hij heeft Marion Steeghs gevraagd om de tekst van het gedicht te zingen. Het nummer komt op een cd, die binnenkort gaat verschijnen. Marion en Egbert zullen onder andere dat nummer live laten horen tijdens de boekpresentatie en op hun optreden verheug ik me enorm.

Tekst
Verder wordt uiteraard het boek ‘onthuld’ en wil ik graag het eerste exemplaar symbolisch uitreiken. Aan wie? Daar denk ik nog even over na. Ook ga ik voorlezen uit eigen werk en illustratief voor het ontstaan van crossovers gaan we het voorlezen combineren met piano-improvisaties van Egbert. Ook daar zie ik naar uit.

Na afloop kunnen we in de Herberg met elkaar nog wat napraten. Als je hebt vooringeschreven voor het boek dan ligt het op 10 juli voor je klaar. . Als je dat wil, dan zet ik er ter plekke nog een persoonlijke noot voor je in. En mocht je het boek die zaterdag willen kopen, dan kan dat uiteraard ook. Het gaat € 25,- kosten, waarbij ik van elk verkocht boek €10,- ga doneren aan Hospice Doevenbos in Horst.

Tot ziens!
Ik hoop dat ik je zaterdag 10 juli, ‘s morgens of ‘s middags, mag begroeten. Wil je er bij zijn, dan kun je je aanmelden door op de link hieronder te klikken. Hopelijk tot dan!

Klik hier als je bij de boekpresentatie aanwezig wil zijn