Arnol’s stem…

Vier jaar lang heb ik in Eindhoven gestudeerd. En vier jaar lang kwam ik hem in het centrum van Eindhoven tegen. Vaak op het kruispunt, voor de ingang van V&D. Tenminste, ik meen dat het de V&D was. Gek dat ik dat niet helemaal zeker meer weet, maar dat ik me hem nog goed kan herinneren. Toen geen idee hoe hij heette, maar zijn markante verschijning is me altijd bijgebleven. Nu zie ik dat hij Arnol Kox heet.

Hij riep met luide stem de mensen toe dat ze Jezus moesten volgen. In prachtige one-liners vatte hij zijn boodschap overtuigend samen. Ik deed in Eindhoven de logopedie-opleiding en ik weet nog dat ik zijn stem zo bijzonder krachtig vond. In 1986 heb ik mijn studie in Eindhoven afgerond. Zo vaak als ik er tijdens mijn studie kwam, zo weinig kwam ik er sindsdien.

Vandaag verschijnt een bericht op mijn mobiel. De kop: ‘Eindhoven brengt een laatste ode aan overleden stadsprediker Arnol Kox’. Ik kijk naar de foto en door de grijze baard en grijze haren heen, herken ik zijn gezicht en hoor ik zijn stem weer. Meer dan 34 jaar geleden voor het laatst live gehoord en toch kan ik de klank nu nog in mijn herinnering roepen.

Er is een filmpje bij het bericht van het Eindhovens Dagblad gevoegd. Bekende en minder bekende Eindhovenaren reageren op zijn, toen nog op handen zijnde maar snel verwachte overlijden. De burgemeester spreekt en enkele ondernemers komen aan het woord. Als ik zijn naam intik op Google verschijnen er nog meer verhalen. De laatste jaren predikte Arnol vanuit zijn rolstoel. Vaker op plaatsen waar men hem liever niet zag. Sterker nog, stadswachten, BOA’s en politie stuurden hem blijkbaar regelmatig weg.

Ik zie ook dat er dit jaar nog een Facebook-doneeractie voor hem is opgestart. De initiatiefnemer wilde geld ophalen om de boetes van Arnol te betalen. Streefbedrag was € 1500,- maar uiteindelijk is er maar € 120,- opgehaald. Ik kan niet zien wanneer die actie is opgestart, maar het maakt nu ook niet meer zoveel uit. Ergens anders lees ik dat hij in een scootmobiel reed, vóórdat hij noodgedwongen vanuit de de rolstoel predikte. De scootmobiel was door de gemeente Eindhoven in beslag genomen. Daar zal best reden voor zijn geweest. Ik ken de achtergrond verder niet.

Wat duidelijk wordt, is dat Arnol bijna 40 jaar lang onlosmakelijk verbonden is geweest met het stadsbeeld van Eindhoven. Ook duidelijk is dat hij in die lange tijd niet iedereen tot zijn vrienden mocht rekenen. Er zijn rechtszaken tegen hem gevoerd, maar ik lees dat Arnol steeds als winnaar uit de rechtszaal kwam. Hij bleef doen wat hij dacht dat hij moest doen. Nu hij vandaag is overleden, stromen de reacties via allerlei kanalen binnen. Zelfs de NOS wijdt er een bericht aan. Nu hij er niet meer is, is hij ineens even overal.

Wat me vooral raakt, is de volharding waarmee hij al die jaren zijn overtuiging aan de man en vrouw heeft gebracht. Een man met een missie. Van 1982 tot 1986 heeft hij herhaaldelijk met z’n stem indruk op me gemaakt. En vandaag doet hij dat heel stil opnieuw. Binnenkomend via allerlei soorten van media. Ik hoop van ganser harte dat wat hij 40 jaar lang geloofde en nadrukkelijk verkondigde, voor hem nu ook werkelijkheid is geworden.

Wim Daniëls, schrijver, spreker, acteur en inwoner van Eindhoven, heeft daar in een twitterbericht iets heel moois over geschreven. Vind ik.

Twitterbericht, vandaag van Wim Daniëls
Zoals ik me hem herinner… Net als waarschijnlijk driekwart van Nederland (foto uit 1992| René Manders DCI Media)

Toch weer daar…

Terwijl ik mijn fiets op de standaard zet, zie ik het al liggen. Een leeg sigarettendoosje. Op mijn zaterdagschrijfplek, onder de 200-jarige eik, ongeveer een meter van de houten bank. Als ik beter kijk, zie ik dat het om een buitenlands doosje gaat. In witte letters op een zwart vlak staat ‘Pusenje zacepljuje vase arterije’. De foto laat een onderbeen zien waar behoorlijk in gesneden is.

IMG_0094Ik rook niet maar ik weet dat er behalve ‘Roken is dodelijk’ ook andere korte waarschuwingsteksten op pakjes sigaretten staan. Waarschijnlijk één daarvan iets in de strekking van dat roken de aderen laat dichtslibben. En dan maakt het niet uit of het Poolse aderen zijn of Nederlandse. Als het waar is wat de waarschuwingstekst doet vermoeden, dan staat de roker op enig moment nog een vervelende operatie te wachten. Misschien wel in Nederland en anders mogelijk in zijn thuisland. Wie weet..

Het kan natuurlijk ook zijn dat het pakje sigaretten ooit door een niet-Pools-sprekende roker is aangeschaft. Iemand die het lezen van de angstaanjagende spreuken in zijn of haar eigen taal beu was en daarom maar een pakje kocht met een voor hem of haar onleesbare waarschuwing. Dubbel voordeel zou kunnen zijn dat je dan denkt dat de kwaal op de foto niet jou zal treffen, maar alleen buitenlanders. Als je verslaafd bent, is het makkelijk om jezelf voor de gek te houden.

Toen ik hier naar toe fietste, was mijn voornemen niet om over roken te schrijven. Maar het pakje en daarna de buitenlandse tekst intrigeerde me. Al die tijd werd er in het veld, honderd meter verderop, hard gewerkt. Het was net na de middag toen ik een aantal van die werkers bij elkaar zag gaan zitten, klaarblijkelijk om te pauzeren. Even later reden er drie witte busjes voor, die vervolgens weer heel snel vertrokken. Mét een aantal werknemers, voor zover ik kon zien. Of brachten ze juist een nieuwe lichting werkers?

Op het veld hoorde ik weer stemmen, vermengd met het geluid van een tractor. Ik zag een aantal mensen, naast elkaar zittend, stukje voor stukje vooruit getrokken worden, terwijl ze voortdurend voorover bukten om iets in de grond te stoppen. Overduidelijk iets aan het poten. Het witte busje deed me vermoeden dat de poters geen lokale jeugd was die vakantiewerk deed, maar dat het ging om via een uitzendbureau ingezette buitenlandse arbeidskrachten. In feite zorgden zij er voor dat wij in dit land gezond konden blijven eten, realiseerde ik me, terwijl ik ze hard zag werken.

harde werkersIk mijmerde nog wat door over werken, afval, gezondheid en over de mensen die dat aanging. En alsof het zo moest zijn, kwam Ton toen naar me toe gewandeld. Eigenaar van ‘Landgoed de Gortmeule’, de kampeerboerderij hier vlakbij. Na een vriendelijke begroeting bleek al snel dat hij alles wist over deze plek en het gebied er omheen. Gedreven vertelde hij over zijn passie, de natuur en hoe waardevol die was voor mensen. Over hoe trots hij was wanneer zijn campinggasten hem lieten weten dat men hier op het bankje, onder de 200-jarige eik, tot diepe gesprekken was gekomen over het leven.

Het gaf hem de energie om te doen wat hij deed, vertelde hij. Hij ruimde daarom regelmatig rommel op die op deze mooie plek terecht was gekomen. Ook vanmiddag, omdat hij wist dat er later op de dag nog bekenden langs zouden komen, die eveneens een speciale binding hadden met deze plek. Ton wist ook dat op het veld in razendsnel tempo aardbeienplanten werden gepoot. Nu aardbeien en straks weer andere planten. En inderdaad, dat werk werd meestal gedaan door Polen.

Met het lege Poolse sigarettenpakje in zijn hand, verwonderde Ton zich even over de gedachteloosheid waarmee iemand zijn afval zomaar kon weggooien. Maar hij prees zich voorál gelukkig met de constatering dat steeds meer mensen bewust werden van het belang van de natuur en er ook daadwerkelijk iets aan deden. Ton vertelde over de 200-jarige eik en hoe hij daar als kind al bij speelde. En hij vertelde me dat mijn vader vroeger bij zijn ouders ‘op de Gortmeule’ over de vloer kwam. Meer herinneringen kwamen boven. Fijn dat we die hier samen op deze mooie plek konden delen. En terwijl Ton hier en daar nog wat rommel opraapte en tot slot de kiezel bij het kruis netjes aanharkte, dacht ik na over wat mooie slotzinnen…

Op een plek waar een oude eik
in serene stilte de geschiedenis
verbindt met het nu,
valt zelfs afval in het niet
bij de zo belangrijke inzet
maar tegelijk belangeloze volharding
van hen die begrijpen
waar het echt om gaat.

Om het grote te begrijpen
moet je het kleine kunnen zien
en er vooral naar handelen.

Vlak voordat ik vertrok,
raapte ik het rode
plastic ijslepeltje op
dat tussen het
groene gras
bij mijn voet lag.