Afscheidswoorden…

Gisteren, woensdag 1 april, was het enorm druk in het Gasthoês, bij het afscheid van Theo Vullings uit Lottum. In de grote zaal stonden 160 stoelen, maar dat bleken er veel en veel te weinig om alle aanwezigen een zitplaats te bieden. Het leek wel of heel Lottum uitgelopen was om Theo de laatste eer te komen bewijzen. Ik heb twee ontmoetingen met Theo en zijn gezin gehad. Als ik zijn afscheid van gisteren mee tel, eigenlijk drie. En alle drie heel indrukwekkend. 

‘Theo wil op zijn afscheid zijn eigen slotwoord doen. Kun jij dat filmen?’ Deze vraag kreeg ik dinsdag 24 maart van Yvonne Vos van de gelijknamige uitvaartonderneming. Zij was op dat moment bij Theo en de vervolgvraag was of ik in de gelegenheid was om dat meteen te komen doen. Dat kwam uit, dus ik ben naar Lottum gereden. Daar ontmoette ik Theo en zijn vrouw José en hun gezin. Theo lag in de woonkamer in bed. Al weken, omdat zitten niet meer ging. Heldere blik en heel spraakzaam. Een stevige, warme handdruk gaf hij me. ‘Ik ben Theo’. 

Er ging een rust van hem uit, die ik bij anderen in gelijksoortige situaties ook weleens ervaren had. Een ongeneeslijke ziekte, die langzaamaan de strijd aan het winnen was, maar die niet kon winnen van de geestkracht van de zieke zelf. Theo had in samenspraak met zijn gezin, de euthanasiedatum bepaald. Op vrijdag 27 maart moest het gaan gebeuren. Donderdag 26 maart was zijn zoon Thomas nog jarig, dus dan kon het niet. Die verjaardag moest nog gevierd worden. 

Theo had Yvonne gevraagd -of eigenlijk op zijn eigen doortastende en ontwapenende manier ‘gedwongen’- om niet alleen zijn afscheid te régelen, maar ook zijn afscheid aan elkaar te praten. Yvonne en Theo hadden een band. Yvonne had jaren eerder met het gezin het afscheid van zoon Frank geregeld, die na een lange strijd tegen kanker overleden was. Ook een gebeurtenis die in Lottum destijds diepe indruk maakte. 

Ik zag een foto van Frank staan, in de boekenkast achter Theo’s bed. Daar stond ook Frank’s urn, die bijna helemaal verstopt was achter een meters lang snoer van fel gekleurde kralen dat, een keer of drie dubbelgevouwen, ook aan de boekenkast was bevestigd. Een bewijs van jarenlange behandelingen en een groot doorzettingsvermogen, dat uiteindelijk niet had mogen baten voor Frank en het gezin.  

En nu waren ze opnieuw in een soortgelijke situatie terecht gekomen. Theo was ervan overtuigd dat hij Frank weer ging ontmoeten. Natuurlijk was hij graag gezond geworden, na alle ingrepen die hij had doorstaan, maar als het dan toch niet anders was, dan moest het maar gaan zoals het ging. Met de foto van Frank en de kralenketting heel dichtbij, vertelde Theo die dinsdag honderduit. Uiteindelijk heb ik zijn slotwoord gefilmd en namen we afscheid met de afspraak dat ik zou proberen om hem het bewerkte filmpje nog naar zijn telefoon te appen. Hij wilde het namelijk nog graag van tevoren zien. 

Ik ben die dinsdagavond meteen aan de slag gegaan met het afmonteren van het filmpje en heb dat Theo op woensdag toegestuurd, met de opmerking dat ik er eventueel nog wat foto’s in zou kunnen monteren, als hij dat zou willen. Theo stuurde me die dag nog zes foto’s, met het verzoek om één van de foto’s als slotfoto te gebruiken: Theo zelf, op de rug gezien, met achter zich aan een hele kudde schapen. Een prachtig beeld. 

Van José kreeg ik donderdagochtend 26 maart alle andere foto’s die verdeeld moesten worden over vijf heel bewust door Theo uitgekozen muzieknummers. Omdat ik wist dat Theo die fotoseries ook nog graag wilde zien, heb ik die meteen gemaakt en kon ik donderdagmiddag bellen om te vragen of het uitkwam dat ik die fotoseries kon komen laten zien. Dat kon. Dus ik naar Lottum. De tweede ontmoeting. 

De hele kamer zat vol met familie, die allemaal op de verjaardag van Thomas waren gekomen. ‘Wil je een stuk vlaai?’, was het eerste dat ik hoorde, toen ik me aan iedereen had voorgesteld. En het tweede was dat ‘de HDMI-kabel al aan de televisie hing’. Van tevoren bedacht -misschien wel door Theo- zodat hij vanaf zijn bed alles goed zou kunnen zien. En dat pakte prima uit. De hele familie zag zich op verschillende foto’s zelf terug. Genietend en soms lachend gingen er opmerkingen over en weer. Ik meende te zien dat Theo daar op zijn manier erg van genoot. Na afloop heb ik Theo ter afscheid een hand gegeven. Opnieuw kreeg ik een stevige en warme handdruk en een uitgebreid woord van dank dat vanuit heel diep van zijn hart leek te komen. Indrukwekkend…  

Een dag later, vrijdag, heb ik daar nog vaak aan teruggedacht. Die ochtend appte Yvonne dat ze ook afscheid van Theo had genomen. Maar niet voordat ze, op dringend verzoek van Theo, hem het door haar geschreven voorwoord nog had voorgelezen. Zoals Theo ook zijn hele netwerk zelf had benaderd. Zijn broers en zussen, zijn vroegere werkgever, de voetbalclub, zijn huidige Vitelia-collega-commissarissen, zijn vrienden. Allemaal met de open vraag of men tijdens zijn afscheid wat wilde vertellen. En bij een bevestigend antwoord, of ze die verhalen dan a.u.b. ook nog aan hem wilden komen voorlezen. En iedereen deed dat met liefde. Theo had de gave om in zijn directheid ook heel aimabel te zijn en te blijven. Vanaf zijn ziekbed nam hij zo al van heel veel mensen afscheid. In alle rust, omdat het nu eenmaal ging zoals het ging en in de overtuiging dat hij Frank weer ging ontmoeten.. 

Tijdens zijn afscheidsdienst, gisteren 1 april, werden al die verhalen aan alle aanwezigen verteld. Afgewisseld met foto’s die de verhalen visueel maakten. Op het eind spraken Thomas en Johan, namens het gezin, iedereen nog toe. Maar het laatste woord was aan Theo zelf, die zich in zijn filmpje eerst nog een soort van verontschuldigde dat hij daar in beeld kwam (‘toch raar, ôp mien afscheidsdienst…’), maar vervolgens in alle rust alle aanwezigen bedankte en een aantal mensen nog in het bijzonder.  

‘..en daan haopelijk, oeit, tot ziens, ma ik haop daat dat nog lang moog dure. Groetjes vaan meej, kusjes, hoie wah…’. En daarna, op de muziek van Bob Marley, ‘Don’t worry, about a thing’, zagen we Theo op de rug en zoomde het beeld uit op een kudde schapen die hem volgden. ‘…cause every little thing, gonna be allright… don’t worry..’. Indrukwekkend.