Het is de opstelling…

Een dag na de uitschakeling op het EK, op maandag, schrijf ik dit stuk. Associaties met voetbal zijn bij het woord ‘opstelling’ voor de hand liggend. Dit verhaal gaat er niet over, maar ik kan het niet nalaten er wel iets over te zeggen. De opstelling van Van Marwijk heeft namelijk drie keer verloren, terwijl de opstelling van Van Marwijk –daar ga ik tenminste van uit- nooit is geweest, dat hij drie keer wilde verliezen. Toch heeft zijn opstelling er toe geleid. Een lastig dilemma. Voor hem en voor zijn opstelling.

Nog een. De opstelling van 17 miljoen bondscoaches kende 398.358 varianten, terwijl de opstelling van diezelfde groep bondscoaches na elke wedstrijd weliswaar een tikje valer oranje werd, maar toch nog vrij eenduidig was. Men vond over het algemeen dat oranje had moeten winnen. Alleen, de werkelijkheid werd niet alleen steeds minder oranje, maar bleek zelfs nog veel minder rooskleurig. Op de radio werd maandagochtend gesproken over nationaal verdriet en er waren psychologen die repten van rouwverwerking.

Tegelijk, TV-beelden van Schiphol waar die-hard oranje-fans onverzorgd en apatisch de gateways uit kwamen wandelen. Bijna onopvallend liepen ze daar en zonder het te beseffen leek het wel, nog volledig in het oranje gekleed. Onbewust maakten ze zo opnieuw een heel krachtig statement: ‘Wij zijn wel oranje, maar het maakt ons niets meer uit’. Dat is ook een opstelling.

En dan deze: de oranjestrop van de supermarkten. Het barre drama van de oranje tompoezenbakkers verbleekt er volledig bij. De gijpbeestjes, geluksvogeltjes, oranjebuddies, juichbandjes, oranje hoeden en dito sjaals. Het moet allemaal uit de schappen worden gehaald. Oranje stop? Oranjestrop. Hoewel. Het doel ervan is al bereikt. Sinds Pinksteren hebben de acties de supermarkten al 18 miljoen meer omzet opgeleverd dan een vergelijkbare periode vorig jaar. Als je je zo opstelt, dan hep elk nadeel wel een voordeel. Ja, de associaties met voetballen liggen voor de hand.

Maar daar gaat dit stukje niet over. Want ondanks alle ellende, leek er maandagochtend vooral ook een druk van het land gehaald. De oranje depressie werd ‘s ochtends eerst overtuigend ingeruild voor een hele donkergrijze onweersbui. Prachtig. De treinen bij Utrecht stonden weliswaar meteen weer uren stil, maar daarna was het onmiskenbaar. Er was een gelukzalige gelatenheid over het land neergedaald. Heerlijk. ’s Middags, zo leek het wel, begon om diezelfde reden zelfs de zon te schijnen, om even te laten zien hoe mooi het allemaal was en hoe de zomer er ook alweer uit kon zien. En ik kan het niet bewijzen, maar ik meen zeker dat ik in de gezichten van de mensen die ik maandag tegenkwam toch een iets andere opstelling zag. Minder gekweld. Verlost bijna.

Maar dan. Dinsdagochtend kopt de krant over de ‘verhuisdoos’ van 2012. Wat blijkt? Er wordt nu al ‘gelekt’ over de ware toedracht van het verlies van oranje. De blamage moet namelijk een oorzaak hebben, zoals er ook in 1990 bij het WK oorzaken waren. Dat waren toen arrogantie, vanuit Milaan ingevlogen ‘kamermeisjes’ en overgewicht bij spelers. Dat verklaarde destijds het verlies. Wij konden met z’n allen opgelucht ademhalen. Het waren de vedetten zelf die schuldig waren. Niet wij. Die geheimen kwamen in 1990 voor en na als uit een doos van Pandorra uit ‘verhuisdoos 13’ van toenmalig coach Leo Beenhakker.

In 2012 is zo’n verhuisdoos voor de oranje-psychologen helemaal niet meer nodig. De verklaringen van Van Marwijk, de twitterberichten van spelers, de antwoorden op vragen van interviewers, de beelden van bellende spitsen, het spreekt nu allemaal boekdelen. Als je de krant mag geloven, tenminste. Of de voetbalprogramma’s op TV. En waarom zou je niet? Want het ligt allemaal zo voor de hand als je de uitspraken van de huidige voetbalcoryfeeën niet gewoon letterlijk neemt maar met een ziekelijke oranje logica anders uitlegt. Anders, omdat letterlijk veel té logisch is en zeker geen verklaring oplevert voor de blamage van 2012. Want wij, journalisten en lezers van de krant, tv-makers en kijkers, hebben het wel door hoor. De oorzaak van het verlies ligt weer niet bij ons, maar opnieuw bij hen… Zij vormden geen eenheid. Wij wel. Zij stelden individueel belang boven teambelang. Wij niet. Zij vormden eilandjes. Wij niet. Zij toonden geen inzet. Wij wel.

Dit stukje gaat niet over voetbal.

Zeiken en zieken, zo omschreef iemand een tijd geleden de opstelling van het merendeel van de mensen in onze huidige op eigenbelang ingestelde, westerse wereld. Tevredenheid over zichzelf lijkt daarin onmogelijk zonder ontevredenheid over de ander. En dat houden we het liefst niet voor onszelf, maar delen we te pas en te onpas en op alle mogelijke manier met anderen. En ook die anderen zijn pas tevreden als hun ontevredenheid wordt gedeeld. Zieken en zeiken. Dat is de huidige opstelling. En daarom kunnen we niet winnen. Zij niet, gewoon, vanwege het voetbal. En wij niet, vanwege die opstelling. Daar ligt de oorzaak van ons verlies. Niet hun verlies. Ons verlies.

Want dit stukje gaat niet over voetbal.

2 Comments

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s